بررسی تطبیقی جرایم رایانه ای

جرایم رایانه ای و مقایسه ایران با سایر کشور ها

مقدمه

بشر در طول حیات خود اعصارگوناگونى را پشت سر­گذاشته و هریک از آنها را با الهام از تحول عظیمى که در آن عصر پدید آمده و گامى از رشد و تکامل بشرى را رقم زده نامگذارى کرده است، مانند: عصر آتش، عصر آهن‏ و عصر حاضرکه عصر فناورى اطلاعات و ارتباطات نام گرفته است.

هنوز نیم قرن از­ اختراع اولین رایانه نمی­گذرد، آن هم رایانه اى ۳۰ تنى که‏ البته سرعت عمل آن از ابتدایى‏ترین ماشین­ حساب‏هاى دیجیتال­امروزى نیز کمتر بود، اما به هرحال تحولى شگرف در دنیاى علم و فناورى محسوب‏ مى‏شد و از همین رو رایانه‏ ها در این مدت کم به خوبى توانستند­ جاى­خود­را در تمامى شئون زندگى انسان باز کنند و به نوعى خود را درتمامى پیشرفت‏ ها سهیم سازند. این اقبایل عمومى­­ بهره‏ بردارى ­روزافزون از سیستم‏ هاى‏ رایانه ‏اى زمانى شتاب بیشترى به خود گرفت که در ابتداى دهه­ی نود میلادى‏ امکان متصل شدن آنها به یکدیگر در سراسر جهان فراهم شد. در این زمان‏ بود که مشاهده شد مرزها و موانع فیزیکى بى‏اثر شده و به نوعى رؤیاهاى‏ جهانى بشر واقعیت یافته است. اما از آنجا که این پدیده­ی شگفت ‏انگیز از همان بدو تولد در دسترس‏ همگان قرار گرفت،هرکس مطابق اغراض و مقاصد خود از آن سود مى‏جست و نتیجه آن شد که بعضى از این بهره‏ برداری ‏ها جنبه­ سوء­استفاده­ به‏­ خود گرفت­ و­ سیاستگذاران­ خرد­ و کلان را مجبور کرد که تدبیرى‏ بیاندیشند. این سوءاستفاده‏ ها که در مجموع جرائم رایانه ‏اى نام گرفته‏اند، طیف جدیدى­از جرائم هستند که به سبب ویژگى‏هاى متمایزى که با جرائم‏ سنتى دارند،تصمیم‏گیران جامعه را بر آن داشته‏اند تا در ابعاد مختلف‏ اقدامات متمایزى را طرح‏ریزى کنند. جرایم رایانه ای جرایمی سازمان یافته­اند که از طریق اشخاص حرفه­ای و باسواد انجام می­شوند و همیشه قوانین رایانه­ ای امروزه برای مجازات مجرمین کافی اما کامل نمی­باشد چون هر روز جرایم جدیدی به وجود می­آید که برای مجازات آنها نیاز به قوانین جدید داریم همانگونه که جرایم اینترنتی همیشه درحال روز شدن هستند بایستی تلاش کرد تابتوان با نو شدن جرایم هرساله قوانینی را که در زمینه جرایم جدید قابل اعمال باشد ارائه کرد چون رایانه واینترنت همیشه وهمیشه شکل­های مختلفی به خود
می­گیرند برای پیشگیری از این جرایم باید همه دستگاه­ها تلاش کنند و مردم نیز توصیه­های مسئولین را در این مورد جدی بگیرند ودر هنگام استفاده از اینترنت و رایانه مورد استفاده قرار دهند تا مورد سوء استفاده دیگران قرارنگیرند. همچنین اگر دیدند سایت یا وبلاگی برخلاف قوانین تعیین شده در حال­ارایه مطلب باشد موضوع راسریعا به دادستانی اطلاع تا نسبت به اعمال فیلتر درمورد آن سایت­اقدام شود قضات نیز می­بایست به شدت با کسانی که اقدام به جرایم رایانه ای می­کنند برخود نمایند چون این جرایم هم سبب بردن مال وهم سبب بردن ابروی اشخاص میگردد برخورد قضات نیز در پیشگیری از وقوع جرم اهمیت دارد بایست سعی شود در زمینه جرایم رایانه ای مجازات ها بازدارندگی بیشتری داشته باشد تا هم سبب ارعاب مردم وهم سبب عبرت گرفت مجرمین شود تا دیگر اقدام به چنین جرایمی ننمایند.

فصل اول

    تاریخچه جرایم رایانه­ ای

۱-۱تاریخچه­ جرایم رایانه ­ای

      البته­ باید ­ما­ بدانیم که ­همیشه در­ اعصار­ و قرون مختلف و در گذشته، هر زمان که پدیده و­ علمی وارد عرصه زندگی شده و دارای بعد مثبت بوده و استفاده­های مثبت از آن می­شده و هم استفاده­های منفی و رایانه هم از این قاعده مستثنی نیست. رایانه در عین حال که دارای استفاده ­های مثبت فراوانی است، می­تواند بعنوان ابزار بزهکاری درجهت ­ضرر منافع مردم مورداستفاده قرار گیرد.

به دلیل بهره ­مند نبودن دولت ها و کشورها از فناوری ­و تکنولوژی تعیین تاریخ دقیق شروع جرم رایانه ای سخت به نظرمی­رسد. چرا­که­ همان­طور که می­دانید برخی­ ازکشورها مثل­آمریکا­ که­ از­سطح تکنولوژی بالایی برخوردارند
­به مراتب تاریخ وقوع جرم کلاهبرداری رایانه ­ای بسیار زودتر از کشور ماست به هر عنوان تعیین دقیق اولین جرم رایانه ­ای­کار دشواری ­است چرا که ­اگر ما حتی بگوییم مثلاً در قضیه الدون رویس اولین جرم رایانه ای اتفاق افتاد باز هیچ دلیل قاطعی وجود ندارد که قبل از آن جرم اتفاق نیفتاده باشد. شاید بتوان تاریخ اولین جرم رایانه ­ای را به زمانی نسبت دادکه چرتکه وارد محاسبات افراد بشر شد.

تعیین زمان واقعی ارتکاب اولین جرم کامپیوتری­ کار دشواری­ است. کامپیوتر از زمان­ چرتکه که ­از۳۵۰۰ سال­ قبل ­از میلاد در ­ژاپن، چین و هند وجود داشته، به نوعی مطرح بوده است. در سال ۱۸۰۱ انگیزه­های مالی باعث شد تا ژوزف ژاکارد یکی­از­صاحبان­کارخانه­ های نساجی درفرانسه، اولین کارت کامپیوتری­ را طراحی­کند. این دستگاه امکان تکرار یک رشته مراحل پیاپی­ ­را ­دریافت پارچه­های ­مخصوص­ فراهم ­می­ساخت.

براساس نوشته­های «پروفسور الریش زیبر»­ درکتاب “پیدایش بین المللی­ حقوق­ کیفری­ اطلاعات” اولین مواردی که جرم رایانه ای نامیده شده ابتداعاً در مطبوعات عمومی و در­ادبیات­ علمی دهه۱۹۶۰ ظاهرشد. این­موارد ­شامل سوء استفاده­ های ابتدایی ­از رایانه، سابوتاژ (خرابکاری) رایانه ای، جاسوسی­ رایانه­ ای و استفاده ­غیرقانونی ­ازسیستم ­رایانه­ ای بود. البته چون اکثر گزارشات بر مبنای نوشته­ های روزنامه­ ها بود در مورد واقعیت یا خیالی بودن پدیده جدیدجرم­ رایانه ای بحث و­تردید وجود داشت، از اواسط۱۹۷۰مطالعات تجربی در مورد جرم رایانه ای با استفاده­ از متدهای­ تحقیقاتی ­رشته جرم­شناسی­ انجام­شد.­این مطالعات ­ناظر­ به ­برخی از جرائم ­رایانه­ ای ­می­شد.

۱-۲انواع و ویژگی­های جرائم ­رایانه ­ای

     جرایم ­رایانه­ ای امروز از­گستردگی زیادی برخوردار است، اما به طورخلاصه و براساس تقریبی دسته­بندی دهمین کنگره سازمان ملل متحد که در آوریل ۲۰۰۰ در زمینه جرم و رفتار مجرمان در وین برگزار شد،
می­توان آن را در چند دسته کلی بخش­ بندی کرد:

“دسترسی غیرقانونی” که عبارت است از دسترسی به بخش یا کل یک سیستم کامپیوتری بدون داشتن حق و مجوز، جلوگیری غیرقانونی از دسترسی به داده­های شخصی با استفاده از ابزار تکنولوژیک و یا در داخل یک سیستم کامپیوتری؛ مداخلات اطلاعاتی همچون آسیب رساندن، حذف، جایگزینی، تخریب و یا سرکوب و توقیف داده­های کامپیوتری بدون مجوز؛ مداخله در سیستم­ها شامل انسداد و توقف جدی و بدون حق عملکرد سیستم­ کامپیوتری با آسیب­رساندن، حذف، جایگزینی، تخریب و یا توقیف ­داده­های کامپیوتری؛ سوءاستفاده از دستگاه­ها جعل هویت و کلاه­ برداری الکترونیک.

جرایم را به سه دسته میتوان تقسیم کرد:

۱-جرایم علیه اشخاص

۲-جرایم علیه اموال

۳- جرایم علیه دولت ها

۱-۳ دسته بندی جرایم

         جرایم رایانه ­ای را می­توان­ به ۳ دهه تقسیم می­شود:

  • دهه۶۰ :پیدایش قضیهرویس، توجه ­مطبوعات و حقوقدانان، ایجاد مشکل دریافتن توصیف مجرمانه برای اعمال­ ارتکابی و ماهیت ­این اعمال ­پیش­آمد.
  • دهه ۷۰:بروز قضیه های ژرمن هراشتات، امریکن اکویتی فالزینگ، شرکت سوئدی ولو، شروع مطالعات جزایی­به­صورت­محدود،­ تجزیه­و تحلیل موارد ارتکابی و مباحث تئوریک در قالب دکترین­ حقوق اقتصادی وکیفری­ روی­داد.
  • در دهه۸۰:تفسیر بنیادین دیدگاه عمومی و علمی ­در ­زمینه ­جرایم­رایانه ای، افزایش سرقت برنامه­ها، تخلف صندوق­داران، سوء­استفاده های ­ارتباطات­ راه ­دور، پیدایش­چارچوب­های­ اولیه
    ­جامعه اطلاعاتی و قواعد­حاکم بر آن، افزایش وسعت جرائم ارتکابی و تبدیل نوع جرایم از جرایم اقتصادی­ رایانه ای به جرایم علیه­منافع­همه­جانبه­رایانه ای،­­ ­ارائه اولین­ تعریف­جرایم­رایانه ای­«سازمان
    ­توسعه و همکاری اقتصادی». (هرگونه­رفتارغیرقانونی، غیراخلاقی ویاغیرمجاز­ با­استفاده از­فناوری ­داده­ پردازی­ خودکار­ و ­یا­ انتقال­ داده­ها)، شیوع انتقال­ غیر­قانونی سرمایه­ ها با­استفاده از ابزار­الکترونیکی، خرابکاری، ویروس­ها و کرم­های ­رایانه ای­ جعل اسناد و تغییر چارچوب بحث ها از دکترین حقوق اقتصادی، کیفری به حقوق اطلاعاتی، کیفری مطرح شد.

 

فصل دوم تعریف جرایم رایانه ­ای

 ۲-۱تعریف جرم رایانه ­ای

  • جرم رایانه ­ای چیست؟

      جرایم اینترنتی­ و­ رایانه ای نوعی­جرایم جدید است که طیف­ گسترده ­افعال ­مجرمانه ای ­که این­ مفهوم ­جا دارد و ماهیت­ متغیر ­آن ­ ناشی ­از­ پیشرفت­ لحظه­ به­ لحظه فناوری­اطلاعات­ و­ شیوه های ­سوءاستفاده ­از آن است­.

تا آنجا­ که­ در­ جدیدترین­ و­ جامع ترین­ سند­ بین المللی­ در ­این ­زمینه که در ­(کنوانسیون­ جرایم ­سایبر ­۲۰۰۱ بوداپست) تعریفی از این­ جرایم ­به عمل نیامده­ است. به ­نظر­ می­رسد­کامل­ترین ­تعریف­ این ­باشد: «هر جرمی که قانونگذار به صراحت ­رایانه را به منزله موضوع­ یا وسیله­ جرم ­جزء ­رکن ­مادی­ آن اعلام ­کرده باشد، یا­ عملاً ­رایانه ­به ­منزله موضوع ­یا وسیله ­ارتکاب ­یا وسیله ­ذخیره یا ­پردازش یا ­انتقال­دلایل­جر­م ­در­آن ­نقش ­داشته ­باشد».
این تعریف هم علاوه بر جرایم ذکر شده در دو دسته قبل، جرایمی را نیز  که صرفاً دلایل آنها یا اطلاعات مربوطه در رایانه ذخیره شده اند، به لحاظ تأمین بهتر اهداف تحقیق و تعقیب جرم با در نظر گرفتن قواعد خاص آیین دادرسی کیفری، جزء جرایم رایانه ای دانسته است.

برخی از نویسندگان، جرم رایانه­ ای را مترادف جرم سایبری می­دانند و آن دو را دارای دو معنی ­و مفهوم
می­دانند. «در تعریف دیگر، جرم کامپیوتری جرایمی است که در فضای سایبر رخ می­دهد از این نظر جرایمی مثل هرزه نگاری، افترا، آزار و اذیت و سوء استفاده از پست الکترونیکی و سایر جرایمی که در آنها کامپیوتر به عنوان ابزار و وسیله ارتکاب جرم بکار گرفته می­شود، در زمره جرم کامپیوتری قرار نمی­گیرد. در تعریف دیگری از جرم کامپیوتری هر فعل و ترک فعلی که «در» یا «از طریق» و یا «به کمک» اتصال به اینترنت، چه به طور مستقیم، یا بطور غیرمستقیم رخ می­دهد و توسط قانون ممنوع گردیده و برای آن مجازات در نظر گرفته شده است جرم کامپیوتری نامیده می­شود. و بر این اساس جرایم کامپیوتری را می­توان به سه دسته تقسیم بندی کرد:

دسته بندی جرایم رایانه­ ای

  • دسته اول:جرایمی هستند که در آنها رایانه و تجهیزات جانبی آن موضوع جرم واقع می شوند مانند سرقت، تخریب­ و غیره.
  • دسته دوم:جرایمی هستند که در آنها کامپیوتر به عنوان ابزار یا وسیله توسط مجرم برای ارتکاب جرم بکار گرفته می­شود.
  • دسته سوم:جرایمی هستند که می توان آنها را جرایم کامپیوتری محض نامید. این نوع از جرایم کاملاً با جرایم کلاسیک تفاوت دارند و در دنیای مجازی به وقوع می­پیوندند. اما آثار آنها در دنیای واقعی ظاهر می شود، مانند دسترسی غیر مجاز به سیستم های کامپیوتری، سازمان همکاری و توسعه اقتصادی جرم رایانه ای را چنین تعریف می­کند «سوء استفاده از کامپیوتر شامل هر رفتار غیر قانونی غیر اخلاقی یا غیر مجاز مربوط به پردازش اتوماتیک و انتقال داده­هاست».

«کمیته اروپایی مسائل جنایی در شورای اروپا در سال ۱۹۸۹ گزارشگری بیان کرد که در آن یکی از متخصصان چنین تعریفی ارائه کرده است : هر فعل مثبت غیر قانونی که کامپیوتر، ابزار یا موضوع جرم باشد، یعنی به عبارت دیگر هر جرمی که ابزار یا هدف آن تأثیرگذاری بر عملکرد کامپیوتر باشد».

پلیس جنائی فدرال آلمان جرم کامپیوتری را چنین تعریف می­کنند «جرم کامپیوتری در بر گیرنده همه اوضاع و احوال و کیفیاتی است که در آن شکلهای پردازش الکترونیک داده­ها، وسیله ارتکاب و یا هدف یک جرم قرار گرفته است و مبنایی برای نشان دادن این است که جرمی ارتکاب یافته است.»همچنین پلیس ژاپن جرم کامپیوتری را چنین تعریف کرده است: «حوادثی که موجب تخریب عملکرد سیستم کامپیوتر یا استفاده غیر قانونی از آن باشد، جرم کامپیوتری است.».

در مورد این تعریف باید گفت که پلیس ژاپن حوادثی که موجب تخریب سیستم کامپیوتر شود را نیز جزء جرایم آورده­اند که به اطلاق حوادث در این تعریف ایراد وارد است که چرا ما باید بین زمانی که فردی حادثه را ایجاد می­کند و تخریب در عملکرد سیستم می­آورد مرتکب جرم می­شود و موجب ضرر می­شود که در این مورد ما نمی­توانیم آن را جرم بدانیم، چرا که به ­وجود عنصر اراده مختل شده و ما می­دانیم که مسلوب اراده بودن باعث رفع مسئولیت کیفری است و در این زمان ما نمی­توانیم فرد را مجرم بدانیم و اطلاق تعریف در حادثه شامل مورد دوم یعنی حوادث قهری نیز می­شود که صحیح به نظر نمی­رسد و بهتر بود حادثه را به شکلی
می­آورد که فقط شامل مورد دوم شود. همچنین وزارت دادگستری آمریکا «هر گونه عمل ناقض قانون کیفری که مستلزم آشنایی با دانش مربوط به تکنولوژی کامپیوتر جهت ارتکاب عمل، تعقیب و یا رسیدگی به آن باشد، جرم کامپیوتری است». این تعریف نیز کامل به نظر نمی­رسد بدین توضیح که یک زمان رایانه وسیله ارتکاب جرم می شود یعنی اینکه ما از کامپیوتر برای جعل و کلاهبرداری استفاده می­کنیم با دانشی که از کامپیوتر داریم اقدام به عمل متقلبانه و بعد از فریب بزه دیده کلاهبرداری می­کنیم که در این صورت کلاهبرداری ما «کلاهبرداری کلاسیک رایانه ای» است و با «کلاهبرداری رایانه ای محض» فرق دارد و یک زمان ما با مداخله در سیستم بدون اینکه آن را وسیله قرار دهیم و بدون اینکه نیاز به فریب باشد در جرم کلاهبرداری مثلاً ما اقدام به انتقال وجه به خود یا دیگران می­کنیم که در این حالت کامپیوتر وسیله نیست که تعریف این مسأله را شفاف بیان نکرده است و از تعریف اینگونه استنباط می­شود­ که این تعریف شامل مواردی مثل کلاهبرداری رایانه ای محض­نمی­شود قبل از هر چیز باید بیان شود که ما باید بین جرم رایانه ای به معنای اعم قائل به تفکیک شویم جرایم رایانه ای­ به معنای اعم هم شامل جرایم علیه داده­ها و هم شامل جرایم محیط سایبر می­شود ولی جرایم رایانه ای شامل جرایم رایانه ای نسل اول می­شود.

۲-۲ قوانین جرایم رایانه ­ای نسل اول:

   ۱- ما باید بین جرایم رایانه ای با جرایم سایبر قائل به تفکیک شویم چرا که همان طور که در گفتار اول اشاره شد جرایم رایانه ای جزء جرایم رایانه­ ای نسل اول هستند و جرایم سایبر جزء جرایم رایانه ­ای نسل سوم هستند که بین اینها فرق وجود دارد. حتی اگر جرایم رایانه ای را نیز به طور اعم بگیریم جرایم رایانه ای مترادف جرایم سایبر (جرایم محیط مجازی) نیست که برخی از نویسندگان به اشتباه این دو را با هم می ­آورند. بلکه جرایم رایانه ­ای به معنای اعم هم شامل جرایم رایانه ای شامل جرایم علیه داده ­ها و هم شامل جرایم سایبر می­شود و شمولیت دارد. که خود آن جزئی از جرایم فناوری اطلاعات است. و به نظر بنده جرایم اینترنتی نیز شامل جرایم رایانه ای به معنای اعم می­شود.

۲- تعریفی که سازمان همکاری و توسعه اقتصادی ارایه داد نیز به نظر بنده جامع و کامل نیست و شامل جرایمی که علیه رایانه انجام می­شود یا جرایمی که توسط رایانه انجام می­شود و این سازمان هر رفتار غیر اخلاقی یا غیر مجاز مربوط به پردازش اتوماتیک و انتقال داده­ها را جرم رایانه ای گفته­اند که یک شکل از جرایم رایانه ای است نه همه­ آن. و همچنین تعریف کمیته اروپایی که شامل مثلاً سرقت خود صرف کامپیوتر
نمی­شود. به نظر بنده نیاز جامعه بین المللی است که یک کنوانسیون جامع و کلی در مورد جرایم رایانه ای به تصویب کشورها برسد که هم هماهنگ با سیستم­های حقوقی گوناگون باشد و هم جامع و کامل باشد و بعد به تبع آن یک سازمان بین المللی در مبارزه با جرایم رایانه ای تشکیل شود که اولاً در جهت کمک به کشورهای در حال توسعه برای محافظت از سیستم­های خود ثانیاً کمک به کشورهای در حال توسعه برای تضمین و قانونگذاری صحیح و در یک کلام مبارزه با این پدیده محرمانه به شکل منسجم و صحیح که پیشنهادهای بنده در ادامه در مورد این سازمان بین المللی بیان خواهد شد.

۳-۲ تقسیم­ بندی جرائم رایانه­ ای

به دو دسته تقسیم می شوند:

  1. جرایم رایانه ای محض: جرایمی که ارتکاب آنها قبل از پیدایش رایانه و اجزای فناوری اطلاعات امکان پذیر نبوده اند؛ مانند دسترسی غیرمجاز.
  2. جرایم رایانه ای سنتی: که ارتکاب آنها وسیله رایانه دارای عواقبی بسیار شدیدتر نسبت به ارتکاب سنتی آن است؛ مانند برخی جرایم مرتبط با محتوا مانند هرزه نگاری و یا تخریب فیزیکی نسبت به کامپیوتر.

۳-۳تعریف موسع جرایم رایانه ­ای:

       هر جرمی که قانونگذار به صراحت رایانه را به منزله موضوع یا وسیله جرم جزء رکن مادی آن اعلام کرده باشد یا عملاً رایانه به منزله موضوع یا وسیله ارتکاب جرم در آن نقش داشته باشد. این تعریف علاوه بر جرایم دسته قبل، آن دسته از جرایم سنتی را نیز که با استفاده از رایانه و فناوری اطلاعات ارتکاب یابند را، بدون اینکه تغییری در عنصر مادی آنها صورت گرفته باشد، یا قانونگذار رایانه را جزء این عنصر برشمرده باشد، مشمول این عنوان می داند؛مانند توهین به یک فرد که از طریق پست الکترونیکی صورت پذیرفته باشد یا تخریب عمدی تجهیزات رایانه ای.

فصل­ سوم

 انواع و ویژگی­ های جرایم رایانه ای

جرایم رایانه ­ای امروز از گستردگی زیادی برخوردار است، اما به طور خلاصه و بر اساس تقریبی دسته­بندی دهمین کنگره سازمان ملل متحد در آوریل ۲۰۰۰ در زمینه جرم و رفتار مجرمان در وین می توان آن را در چند دسته کلی بخش­بندی کرده است.

  • دسترسی غیرقانونی :که عبارت از دسترسی به بخش یا کل یک سیستم کامپیوتری بدون داشتن حق و مجوز این کار است؛ جلوگیری غیرقانونی از دسترسی به داده های شخصی با استفاده از ابزار تکنولوژیک از و یا در داخل­ یک ­سیستم­کامپیوتری، مداخلات اطلاعاتی همچون آسیب­رساندن­­­­­­­،حذف، جایگزینی، تخریب و یا سرکوب و توقیف داده­های کامپیوتری بدون مجوز، مداخله در سیستم­ها شامل انسداد و توقف جدی و بدون حق عملکرد سیستم­های­کامپیوتری­ با­ آسیب­رساندن، حذف، جایگزینی، تخریب ­و یا ­توقیف ­داده­های ­کامپیوتری، سوءاستفاده از دستگاه­ها، جعل هویت و کلاهبرداری الکترونیک.

۳-۱ انواع جرم­ های رایانه­ ای

     “هک کردن” عبارتست از نفوذ به یک سیستم کامپیوتری بدون داشتن مجوز، مالکیت یا صلاحیت لازم. هک کردن یعنی غلبه کردن بر سیستم­های امنیتی یک سیستم کامپیوتری برای دسترسی غیر قانونی به اطلاعات ذخیره شده. لو رفتن رمز عبور به قصد دسترسی به اطلاعات خصوصی افراد یک سازمان یکی از
رایج­ترین تخلفات رایانه ای است. یکی از خطرناک­ترین خلاف کاری­های رایانه ای عبارتست از هک کردن آدرس IP تا بدین وسیله خلافکار خود را به جای شخص دیگری جا بزند و افکار شوم یا جنایات مورد نظر خود را اجرا کند.

فیشینگ[۱] : عبارتست از تلاش برای بدست آوردن اطلاعاتی مانند رمز عبور، شناسه عبور و جزئیات کارت اعتباری با جا زدن خود به عنوان یک منبع قابل اعتماد.

فیشینگ از طریق سرویس­های ایمیل یا با وعده های دروغ انجام می گیرد یا با ایجاد برخی جذابیت ها کاربران اینترنتی را ترغیب می­کنند اطلاعات خود را در سایت­هایی که توسط کلاه برداران ساخته شده است وارد کنند. این خلاف کاران معمولاً وب سایت هایی طراحی می­کنند که در کاربر احساس اعتماد و وارد شدن در یک سایت امن را می دهد و معمولاً هم موفق می­شوند یعنی کاربر در دام آن­ها افتاده و اطلاعات خود را وارد می­کند.

حمله فیشینگ چیست؟

     فیشینگ نوع بسیار خاصی از جرائم رایانه ای است که برای فریب دادن شما در زمینه افشای جزئیات مالی و شخصی شما، طراحی شده است. مجرمان رایانه ای، یک وب سایت جعلی ایجاد می­کنند که بسیار شبیه به وب سایت بانک (یا هر وب سایت دیگری که تراکنش­های مالی در آن انجام می­شود سپس تلاش می­کنند تا شما را به منظور بازدید از این سایت و تایپ کردن اطلاعات محرمانه خود نظیر اطلاعات شخصی و ورود به سایت، و گرفتن کلمه عبور فریب دهند. نوعاً مجرمان رایانه ای تعداد زیادی نامه­های الکترونیکی ارسال می­کنند که حاوی یک فراپیوند به سایت جعلی است.

حمله فیشینگ نوعی دیگر از جرایم سایبری است که در آن، مجرم یک کپی تقریباً ۱۰۰ درصد شبیه یک وب سایت بنگاه تجاری، ایجاد می­کند. و تلاش می­کند تا کاربران را برای افشای جزئیات شخصی خود نام کاربری، کلمه عبور[۲]، و غیره از طریق یک فرم در سایتی جعلی فریب دهد که این اجازه را به مجرم می­دهد با استفاده از این اطلاعات پول به دست آورد.

فیشرها یا مجرمان فیشینگ از تکنیک­های متعددی برای فریب دادن کاربران به منظور دسترسی به سایت جعلی استفاده می­کنند. مثلاً، ارسال ایمیل­هایی که به نظر می­آید از یک بانک باشد. این ایمیل­ها اغلب از لوگوهای قانونی و یک سبک تجاری خوب استفاده می­کنند و سربرگ نامه را به گونه­ای طراحی می­کنند که شبیه این به نظر برسد که به بانکی قانونی تعلق دارند. به طورکلی، این نامه­ها به دریافت­کنندگان اطلاع
می­دهند که بانک، زیرساخت IT خود را تغییر داده و از تمامی مشتریان می­خواهد که اطلاعات کاربری خود را مجدداً تصدیق کنند هنگامی­که دریافت کننده، روی لینک موجود در ایمیل کلیک می­کند، به سایتی جعلی هدایت می­شود که از او می­خواهد اطلاعات شخصی خود را وارد کند.

گروه ویروس­های کامپیوتری:

       دسته­ ویروس­های کامپیوتری (شامل ویروس­ها، کرم­ها، نرم­افزار­های جاسوسی و غیره) در حقیقت نرم افزارهایی هستند که خود را تکثیر و منتشر می­کنند و کامپیوترهای موجود در یک شبکه را بدون اطلاع کاربران آلوده کرده و به آنها صدمه می­زند. ویروس­ها از طریق فایل­های سیستم یک شبکه کامپیوتری، اینترنت یا هر وسیله نقل انتقال اطلاعات مانند حافظه فلش، و غیره وارد کامپیوترهای دیگر می­شوند. ویروس­های کامپیوتری کدهایی هستند که با هدف ضربه زدن به یک سیستم رایانه ای یا از بین بردن اطلاعات نوشته شده­اند. نوشتن ویروس کامپیوتری در همه جای دنیا یک جرم است به گونه­ای که نویسنده ویروس در برابر تمام خسارت­های وارده به همه کامپیوترهای آلوده شده مسئول است.

۳-۲وسایل سایبری[۳]:

       عبارت­ است از استفاده از فناوری ­ارتباطات به خصوص اینترنت برای آزار و اذیت افراد. تهمت، ارسال
نرم افزارهای مخرب و تخریب اطلاعات­و تجهیزات کامپیوتری دراین گروه قرار­ می­گیرند. این خلافکاران اغلب کاربران را از طریق چت­روم ها، تالارهای تبادل نظر و اجتماعات اینترنتی شکار می کنند سپس اطلاعات آنها را بدست می­آورند (مثلاً شماره تلفن و آدرس، محل کار و غیره) و با استفاده از این اطلاعات قربانیان خود را مورد اذیت و آزار قرار می­دهند. ایمیل­های تهدید آمیز، مزاحمت تلفنی و مانند این­ها انجام می­دهند و این مورد یکی از جرم­های رایانه ای خطرناک است که در سراسر دنیا مجازات سنگینی برایش قرار می­گیرد.

هویت جعلی: هویت جعلی یا خود را به جای کس دیگر جا زدن یکی از جدیدترین کلاه برداری­هایی است که به کمک آن پول­های زیادی ربوده شده و سودهای کلانی نصیب کلاه برداران می­شود. در این شیوه کلاه بردار خود را به جای مالک جا می­زند. یا از هویت شخص دیگری برای بدست آوردن کالا یا خدمات مورد نیاز خود استفاده می­کنند. مهاجرت غیر قانونی، تروریسم و ایمیل­های سیاه در زمره این جرائم قرار می­گیرد.

در انواع جرائم رایانه ای همه جرایم در یک چیز مشترک است و آن هم بهره برداری غیر قانونی از فناوری جدید رایانه ای و ارتباطات برای فعالیت­های خلاف کارانه است. همان طور که فناوری جدید راهی برای مقابله ارائه
می دهد از آن سو هم جنایتکاران از آخرین فناوری­ها سود می­برند. و همیشه یک قدم از سیستم­های امنیتی جلوتر هستند. و هیچ راهی امن تر از احتیاط نیست پس مراقب ایمیل های ناشناس، چت روم­ها، حافظه­های فلش، وب سایت­های مشکوک و غیره باشید و سعی کنید اطلاعات بیشتری درباره امنیت در اینترنت پیدا کنید.

۳-۳ویژگی های جرایم رایانه ای

این گونه جرایم را می­توان به سه دسته تقسیم کرد:

     ۱- جرایم علیه اشخاص : جرایم علیه اشخاص را می­توان اذیت و آزارهای اینترنتی دانست که می­تواند به اشکال جنسی، نژادی، مذهبی و غیره رخ دهد. این جنبه معمولاً با حوزه دیگری به نام حریم خصوصی شهروندان تداخل پیدا می­کند که خود حوزه بسیار گسترده و قابل توجه دیگری است. از دیگر جرایم این دسته می توان به جرایمی مانند پورنوگرافی کودکان و آزار و اذیت­ها با استفاده از رایانه اشاره کرد که یکی از گسترده­ترین و شایع ترین جرایم موجود است.

     ۲- دسته دوم شامل خرابکاری های کامپیوتری و تبادل برنامه های خطرناک است. جرایم علیه اموال
۳-جرایم علیه دولت­ها : شایع ترین نمونه این جرایم، سرقت اطلاعات یا آسیب رساندن به رایانه­ها و سیستم است. این در حالی است که در برخی سیستم های حقوقی، اموال غیرعینی و غیرملموس قابل سرقت نبوده و آسیب وارده باید حتماً دیده شود. مشکل دیگر موجود در این عرصه، ارایه نشدن تعریف­های لازم درباره جوانب مختلف این تکنولوژی و جرایم محتمل در درون آن است.

نقض قوانین کپی رایت (حق مؤلف) را نیز می توان یکی دیگر از جرایم شایعی دانست که امروزه از طریق رایانه و شبکه جهانی اینترنت به شدت در حال انجام است. یک مورد از موارد ثبت شده حمله به برنامه «یاهو مسنجر» در ساعت ۱۰:۳۰ دقیقه هفتم فوریه ۲۰۰۰ بود که سه ساعت طول کشید و در این زمان، «پینگ» یاهو به یک گیگابایت درثانیه کاهش یافت.

کلاه برداری و ایجاد اختلال در سیستم­های مالی و بانکی برای انتقال وجوه و پول به حساب مجرم یکی از جرایم مهمی است که تا کنون خسارات زیادی را در کشورهای مختلف جهان به همراه داشته است. انتشار ویروس «ملیسا» در سال ۱۹۹۹ یک نمونه مشهود دیگر است. این ویروس در مارس ۹۹ برای نخستین بار در اینترنت ظاهر شده و با سرعت زیادی در سیستم­های کامپیوتری آمریکا و اروپا منتشر شد. برآورد شده که انتشار این ویروس در سراسر جهان، خسارتی هشتاد میلیونی از خود بر جای گذاشت. این ویروس تنها در آمریکا ۲ / ۱ میلیون کامپیوتر متعلق به یک پنجم بزرگ ترین تجارت­های این کشور را آلوده کرد.

«دیوید اسمیت»، طراح این ویروس، در نهم دسامبر ۱۹۹۹ به علت طراحی و انتشار این ویروس به ارتکاب جرایم ایالتی و فدرال متهم شد. تروریسم رایانه ای، آخرین موج جرایم به وجود آمده در این عرصه است که نگرانی­های گوناگونی را در میان کشورها پدید آورده است. استفاده تروریست ها از شبکه به صورت های گوناگون برای تبادل اطلاعات به صورت رمزی و کد شده و حتی در قالب پورنوگرافی کودکان و استخدام نیرو از این راه، معضلی است که در آینده ای نه چندان دور، می تواند به مهم ترین چالش بین المللی برای کشورها تبدیل شود.

در عین حال، معاملات مواد مخدر از طریق اینترنت و سرویس­های پست الکترونیکی نیز زمینه دیگری است که باندهای قاچاق مواد مخدر به راحتی از آن برای انجام معاملات و ردیابی محموله های غیرقانونی قرص ها و تبلیغ محصولات خود از آن استفاده می­کنند.

پلیس فدرال آمریکا هم اکنون دارای یک شاخه جرایم اینترنتی و رایانه ای بوده که چهار زمینه عمده را به عنوان هدف خود بیان کرده است که در درجه نخست، مبارزه با جرایم جدی رایانه ای و گسترش آن است.

۱) شناسایی و دستگیری مجرمان جنسی که از اینترنت برای توزیع و تولید پورنوگرافی کودکان استفاده     می­کنند.

۲) مبارزه با فعالیت­های مجرمانه­ای که مالکیت معنوی کشور آمریکا را هدف قرار می­دهد.

۳) امنیت ملی و بازار رقابت را به خطر می­اندازد.

۴) سرکوب شبکه­های مجرمانه بین المللی سازمان یافته که در فعالیت­های جعل و سرقت هویت اینترنتی فعالیت دارند.

از جرایم شایع دیگر در محیط اینترنت می­توان به پورنوگرافی اینترنتی کودکان اشاره کرد که در همه جهان جرم به شمار رفته و مرتکبین آن به شدت از سوی کشورها و پلیس بین الملل تحت تعقیب قرار می­گیرند. اینترپل چند ماه پیش موفق شد با بازسازی چهره فیلتر شده یک مجرم جنسی کودک آزار با استفاده از
روش­های پیچیده کامپیوتری و پیگیری­های دقیق وی را شناسایی کرده و سرانجام با همکاری پلیس تایلند موفق به دستگیری این مجرم فراری شود که عکس اعمال مجرمانه خود را در شبکه اینترنت منتشر کرده بود.

سازمان­های بین المللی گوناگون دیگری نیز در این زمینه جرایم الکترونیکی فعالیت دارند که مهم­ترین آن­ها عبارتند از: شورای اروپایی، سازمان ملل متحد، اتحادیه اروپا، سازمان کشورهای آمریکایی، گروه ۸، سازمان همکاری­های اقتصادی آسیای­شرقی، اتحادیه­کشورهای جنوب شرق آسیا، سازمان همکاری ها و توسعه اقتصادی، ناتو، اتحادیه آفریقا، اتحادیه عرب و سازمان همکاری­های شانگ­های، اما شاید بهترین مرجع بین المللی در این زمینه برای الگو گرفتن دیگر کشورها و ایجاد روندی مشابه، کنوانسیون جرایم رایانه ای و­ اینترنتی، شورای اروپایی باشد که شمار بسیاری از کشورهای اروپایی به آن پیوسته و عضویت برای کشورهای غیر عضو این شورا نیز آزاد است. هدف اصلی این معاهده که همه کشورها امکان پیوستن به آن را دارند همان گونه که در مقدمه آن نیز ذکر شده، ایجاد سیاست کیفری واحد با هدف حمایت از جامعه در برابر جرایم رایانه ای و اینترنتی با در پیش گرفتن قانون­گذاری­ها و تقویت­همکاری بین­المللی­است. این کنوانسیون نتیجه چهارسال فعالیت کارشناسان شورای اروپایی و کشورهای دیگر بوده و دارای یک پروتکل الحاقی با موضوع تبلیغات نژادپرستانه و تبلیغ تنفر از طریق شبکه­های کامپیوتری مصوب مارس ۲۰۰۶ بوده و هم اکنون نیز بحث تروریسم رایانه ای و اینترنتی در دستور کار این کنوانسیون قرار دارد .

[۴]

فصل­ چهارم

     محتوای­ جرایم ­رایانه ­ای

۴-۱محتوا علیه عفت واخلاق

    اولین مورد از این گروه  بندی هفتگانه به محتواهای علیه عفت و اخلاق عمومی مربوط می شود و مواردی چون اشاعه فحشاء و منکرات، تحریک، تشویق، ترغیب، تهدید یا دعوت به فساد و فحشاء و ارتکاب جرایم منافی عفت یا انحرافات جنسی، انتشار، توزیع و معامله محتوای خلاف عفت عمومی (مبتذل و مستهجن)، تحریک، تشویق، ترغیب، تهدید یا تطمیع افراد به دستیابی به محتویات مستهجن و مبتذل و استفاده ابزاری از افراد در تصاویر و محتوا و تحقیر و توهین به جنس زن، تبلیغ تشریفات و تجملات نامشروع و غیرقانونی به عنوان مصادیقی از جرایم رایانه ای معرفی شده اند و تمامی افرادی که نسبت به انتشار چنین مواردی اقدام کرده باشند طبق قوانین مورد مجازات قرار خواهد گرفت.

 

۴-۲محتوا علیه مقدسات اسلام

      در گروه دوم جرایم رایانه ای که به محتوا علیه مقدسات اسلامی مربوط می شود، ارائه محتوایی که مخالف موازین اسلامی، اهانت به دین اسلام و مقدسات آن، اهانت به هر یک از انبیاء یا ائمه طاهرین (ع)، تبلیغ به نفع حزب گروه یا فرقه منحرف و مخالف اسلام، نقل مطالب از نشریات و رسانه ها و احزاب و گروه های داخلی و خارجی منحرف و مخالف اسلام به نحوی که تبلیغ از آن ها باشد.

۴-۳محتوا علیه امنیت وآسایش عمومی

      اما دسته سوم جرایم رایانه ای به محتواهای علیه امنیت و آسایش عمومی برمی­گردد و مواردی چون تشکیل جمعیت، دسته، گروه در فضای مجازی (سایبر) با هدف برهم زدن امنیت کشور، هرگونه تهدید به بمب گذاری، انتشار محتوایی که به اساس جمهوری اسلامی ایران لطمه وارد کند، انتشار محتوا علیه اصول قانون اسلامی، تبلیغ علیه نظام جمهوری اسلامی ایران، اخلال در وحدت ملی و ایجاد اختلاف مابین اقشار جامعه به ویژه از طریق طرح مسائل نژادی و قومی، تحریک یا اغوای مردم به جنگ و کشتار یکدیگر، تحریک نیروهای رزمنده یا اشخاصی که به نحوی از انحا در خدمت نیروهای مسلح هستند به عصیان، فرار، تسلم یا عدم اجرای وظایف نظامی، تحریص و تشویق افراد و گروه­ها به ارتکاب اعمالی علیه امنیت، حیثیت و منافع جمهوری اسلامی ایران در داخل یا خارج از کشور، تبلیع به نفع گروه ها و سازمان های مخالف نظام جمهوری اسلامی ایران، فاش کردن و انتشار غیرمجاز اسناد و دستورها و مسایل محرمانه و سری دولتی و عمومی یا اسرار نیروهای مسلح، فاش کردن و انتشار غیرمجاز نقشه و استحکامات نظامی،انتشار غیرمجاز مذاکرات غیرعلنی مجلس شورای اسلامی، انتشار بدون مجوز مذاکرات محاکم غیرعلنی دادگستری و تحقیقات مراجع قضایی و انتشار محتوایی که از سوی شورای عالی امنیت ملی منع شده باشد را شامل می­شود.

۴-۴ محتوا علیه مقامات ونهادهای دولتی

         اما در گروه چهارم که به محتوا علیه مقامات و نهادهای دولتی و عمومی برمی گردد: اهانت و هجو نسبت به مقامات، نهادها و سازمانهای حکومتی و عمومی، افترا به مقامات، نهادها و سازمانهای حکومتی و عمومی، نشر اکاذیب و تشویش اذهان عمومی علیه مقامات، نهادها و سازمانهای حکومتی، جعل پایگاه های اینترنتی بانک ها، سازمان­ها و نهادهای دولتی و عمومی جرم محسوب می شود.

۴-۵ محتوا برای ارتکاب جرایم رایانه ای 

        به گزارش ایسنا، در گروه پنجم که به محتواهایی که برای ارتکاب جرایم رایانه ای به کار می روند مربوط می شود، و مواردی از قبیل انتشار یا توزیع و یا در دسترس قرار دادن، معامله داده ها یا نرم افزارهایی که صرفاً برای ارتکاب جرایم رایانه ای به کار می­رود، فروش انتشار یا در دسترس قرار دادن غیرمجاز گذرواژه­ها و داده­هایی که امکان دسترسی غیرمجاز به داده ها یا سامانه های رایانه ای یا مخابراتی دولتی یا عمومی را فراهم می­کند، انتشار یا در دسترس قرار دادن محتویات آموزش دسترسی غیرمجاز، افترا به مقامات، نهادها و سازمان­های حکومتی، شنود غیرمجاز، جاسوسی رایانه ای، تحریف و اخلال در داده ها یا سیستم­های رایانه ای و مخابراتی، آموزش و تسهیل سایر جرایم رایانه ای، انتشار فیلترشکن­ها و آموزش روشهای عبور از سامانه های فیلترینگ، انجام هرگونه فعالیت تجاری و اقتصادی رایانه ای مجرمانه مانند شرکتهای هرمی، ایجاد مراکز قمار در فضای مجازی جزو جرایم رایانه ای تعریف می­شوند.

۴-۶ امور سمعی و بصری و مالکیت معنوی

       بخشی دیگر از محتواهای مجرمانه فضای مجازی دسترسی به امور سمعی و بصری و مالکیت معنوی مربوط می­شود و بر همین اساس انتشار و سرویس دهی بازی­های رایانه ای دارای محتوای مجرمانه، معرفی آثار سمعی و بصری غیرمجاز به جای آثار مجاز، عرضه تجاری آثار سمعی و بصری بدون مجوز وزارت فرهنگ و ­ارشاد
­اسلامی و تشویق و ترغیب به نقض حقوق مالکیت معنوی برخی از این موارد جرم محسوب می شوند.

۴- ۷محتوای دعوت کننده به جرم

       اما در گروه دیگر محتواهایی که تحریک، ترغیب، یا دعوت به ارتکاب جرم می کنند از جمله انتشار محتوای حاوی تحریک، ترغیب، یا دعوت به اعمال خشونت آمیز و خودکشی، تبلیغ و ترویج مصرف مواد مخدر، مواد روان گردان و سیگار، باز انتشار و ارتباط به محتوای مجرمانه تارنماها و نشانی های اینترنتی مسدود شده، نشریات توقیف شده و رسانه های وابسته به گروه ها و جریانات منحرف و غیر قانونی، تشویق تحریک و تسهیل ارتکاب جرائمی که دارای جنبه عمومی هستند از قبیل اخلال در نظم،  تخریب اموال عمومی، ارتشاء، اختلاس، کلاهبرداری، قاچاق مواد مخدر، قاچاق مشروبات الکلی و غیره، تبلیغ و ترویج اسراف و تبذیر، فروش، تبلیغ، توزیع و آموزش استفاده از تجهیزات دریافت از ماهواره جزو نمونه های این دسته از جرایم رایانه ای به شمار
می­روند.

۴-۸ جرایم رایانه ای از زبان نوتورن

 سالانه گزارش­ های زیادی درباره آمار و ارقام جرایم رایانه ­ای و قربانیان آنها می شنویم. یکی از این گزارش­ ها در مورد ارقام و آمار جرایم رایانه ای از شرکت امنیتی نورتون منتشر می­شود. بر اساس این گزارش ۴۳۱ میلیون نفر در سال قربانی جرایم رایانه­ ای می­شوند. از طرفی این جرایم حدود ۴۰۰ میلیون دلار هزینه در بر داشته است. حال این جرایم از خالی کردن حساب دیگران تا دزدی اطلاعات مردم نام برده می­شود.

۴-۹درصدهای مبتلایان به جرائم رایانه ای

۹۶% از افراد آنلاین در طول عمر خود قربانی جرایم رایانه­ ای شده است.

از هر ۱۴ نفر دو نفر قربانی جرایم رایانه ­ای می­شوند که در نتیجه هر روز بیش از ۱ میلیون نفر طعمه این جرایم می­شوند.

۱۰%افراد آنلاین جرایم رایانه­ ای را در تلفن های همراه خود نیز داشته اند.

آسیب پذیری های تلفن همراه نسبت به سال ۲۰۰۹، ۴۲% بیشتر بوده است.

این گزارش همچنین بیان کرده است که علاوه بر افزایش تهدیدات نسبت به کاربران تلفن همراه، شبکه های اجتماعی نیز در معرض خطر این جرایم قرار دارند. بر اساس گزارشات نورتون، ۸۰% از مردان سنین ۱۸ تا ۳۱ سال که از طریق تلفن همراه خود به اینترنت متصل می شوند قربانی جرایم رایانه ای شده­اند. شایع ترین جرایم رایانه ای، ویروس ها و نرم افزارهای مخرب هستند که حدود ۵۴% از کاربران اینترنت را طعمه خود قرار داده­اند. کلاهبرداری آنلاین نیز ۱۱% از کاربران را قربانی کرده است. پس این قربانیان جرایم رایانه ای برای محافظت از خود چکاری می­توانند انجام دهند؟ پاسخ های بسیاری وجود دارد. ۴۱% از افراد می­گویند. که نرم افزارهای امنیتی آنها منسوخ شده است در حالیکه فقط ۴۷% هر روز میزان اعتبار کارت­های اعتباری خود را بررسی می­کنند و۶۱% همچنان رمزهای عبور مناسب را نادیده گرفته و هرگز از رمزهای پیچیده و غیرقابل تشخیص است و گاهی رمزهای عبور خود را تغییر نمی­دهند.

۴-۱۰حمله بدافزاری به رایانه های شرکت های تجاری هر ۳ دقیقه یک  بار

       شرکت های تجاری مختلف هر سه دقیقه یک بار مورد حملات بدافزاری قرار می­گیرند؛ امری که نشان می­دهد خطرات سایبری تا چه حد گسترش یافته است. از جمله حملات متداولی که هر سه دقیقه یک بار صورت می­گیرد می توان به ارسال ایمیل­های آلوده اشاره کرد که حاوی لینک­های مشکوک هستند و کاربران با کلیک کردن بر روی آنها به سمت سایت­های آلوده هدایت می­شوند.

فصل پنجم  آثارمخرب جرایم رایانه ­ای

۵-۱آثار مخرب جرایم رایانه ­ای

·        الف. آثار و آسیب ­های روانی
·        اعتیاد مجازی

·        اعتیاد مجازی، استفاده بیش از حد از اینترنت است تا آنجا که بدون استفاده از آن فرد احساس کمبود می­کند و روابط او با محیط متأثر از استفاده مکرر و دیوانه وار فرد شده از حالت عادی خارج می­شود.این اختلال روانی در کشورهایی که استفاه از اینترنت آسان و ارزان است، بسیار چالش زا بوده و تا آنجا که نهادهای مختلف را درگیر کرده است. در کشوری، مثل آمریکا تعداد معتادان به اینترنت از سایر معتادان بیشتر است، تا جایی که برخی معتادان ۱۸ ساعت از وقت روزانه خود را در اینترنت صرف می­کنند. در آمریکا به قدری فاجعه بار است که کلیساها، پیشوایان مذهبی با فریادهای کمک خواهی زن و شوهر، یا یکی از آنها، برای رهایی از این نوع اعتیاد مواجه هستند و مؤسسه های مشاوره ای مسیحی در حال تدوین مشاوره­های اعتیاد به اینترنت می­باشند. پیامدهای اعتیاد به اینترنت و حتی کار زیاد با اینترنت، که در حدّ اعتیاد نباشد، نتایج و پیامدهای زیان بخشی برای فرد و جامعه در پی داشته و آسیب­های شدید جسمانی، مالی، خانوادگی، اجتماعی و روانی را به همراه دارد.

یکی از پیامدهای فردی و اجتماعی اعتیاد و کار زیاد با اینترنت، انزوا و کناره­گیری اجتماعی است.

پوت نام (۱۹۹۱م) معتقد است در طی ۳۵ سال گذشته کاهش چشم گیری در ارتباطات اجتماعی افراد در آمریکا رخ داده است. مردم کمتر به رأی گیری و کلیسا می روند، به ندرت موضوعات سیاسی را با همسایه­ها در میان گذاشته یا عضویت گروه­های داوطلبانه را قبول می­کنند، مهمانی شام کمتری دارند و کمتر به منظور اجتماعی دور هم جمع می­شوند. این موضوع پیامدهای عمده­ای برای جامعه و فرد دارد، زیرا وقتی مردم از نظر اجتماعی درگیر باشند، سالم­تر و خوشبخت تر زندگی می­کنند.

از دیگر پیامدهای اعتیاد اینترنتی مشکلات خانوادگی و تأثیر آن بر روابط زناشویی، والدین و فرزندان است. امروزه اصطلاح «بیوه اینترنتی» برای همسر معتاد به اینترنت اطلاق می­شود. آمار نشان می­دهد که اعتیاد به اینترنت ممکن است به فروپاشی خانواده و طلاق منجر شود. شاید باور کردن اینکه شخصی همسر خود را فقط به علت ارتباط با فرد دیگر در اینترنت ترک می­کند، برای کسانی که به اینترنت اعتیاد پیدا نکرده­اند، وحشتناک به نظر برسد؛ ولی این مسئله هر روز در دنیای اینترنت اتفاق می­افتد.

دکتر یانگ معتقد است: اگرچه زمان تنها عامل تعیین کننده در تعریف اعتیاد به اینترنت نیست، ولی عموماً معتادان بین ۴۰ تا ۸۰ درصد از وقت خود را با جلساتی که ممکن است هر کدام حتی تا ۲۰ ساعت طول بکشد، صرف می­کنند و این کار باعث می­شود تا اختلالاتی در میزان و زمان خواب کاربر به وجود آید. در موارد شدید، حتی
قرص­های کافئین برای تسهیل زمان طولانی­تری در اینترنت بودن مصرف می­شود.

این اختلال، خستگی بیش از اندازه ای در بدن ایجاد می­کند، که کارکرد درسی و شغلی را تحت تأثیر قرار می­دهد و ممکن است نظام ایمنی بدن را ضعف کند و فرد، آسیب پذیری بیشتری به بیماری­ها پیدا کند. افزون بر این، به علّت عدم ورزش و حرکات مناسب، مشکلات عصب­های مچ و درد پشت، چشم درد و مانند آن به وجود می­آید.

۵بحران هویت

·        هویت، واجد و دارای سه عنصر است: شخصی، فرهنگی و اجتماعی، که هریک در تکوین شخصیت فرد نقش مهمی را ایفا می­کند. در مقایسه­ها، هویت شخصی، ویژگی بی همتای فرد را تشکیل می­دهد و هویت اجتماعی در پیوند با گروه ها و اجتماعات مختلف قرار می­گیرد.

·        اینترنت صحنه فرهنگی و اجتماعی است، که فرد خود را در موقعیت های متنوع نقش ها و سبک های زندگی قرار می­دهد و این خود زمینه­ای برای آسیب پذیری شخصیت کاربر و موجب چند شخصیتی شدن کاربر می­شود.

از این روست که ساختار و چینش پایگاه های شخصی (WebLoge) به گفته میلر (Miler) نشان از شخصیت آن کاربر است. جوانان در این محیط از آسیب پذیری بیشتری برخوردارند، به ویژه در دورانی که هویت ایشان شکل می­گیرد، این خطر پررنگ تر می شود. دکتر محمد عطاران معتقد است: با امکانات و گزینه­های فراوانی که رسانه های عمومی، از جمله اینترنت در اختیار جوانان می­گذارند، آنان دائماً با محرک­های جدید و انواع مختلف رفتار آشنا می­شوند. چنین فضایی هویت نامشخص و پیوسته متحولی را می­آفریند، خصوصاً برای نسلی که در مقایسه با نسل قبل با
محرک­های فراوانی مواجه است. همچنین از طریق رسانه­های جمعی، افراد، خطّ مفروضی میان فضای عمومی و خصوصی را تجدید سازمان می­کنند و این امکانی است که جوانان فعالانه از آن استفاده می­کنند. جوان، به خصوص در دوران بلوغ که مرحله شکل گیری هویت اوست و همواره به دنبال کشف ارزش­ها و درونی کردن آنها می­باشد، با اینترنت و حجم گسترده، حیرت انگیز و گوناگون اطلاعات مواجه می­شود و ناچار که در این دنیای مجازی، هویت خویش را از طریق جستجو پیدا کند و بدین سان، ممکن است برخی و شاید تعداد زیادی از نوجوانان راه را در اینترنت گم کنند و دوران هویت یابی خویش را بیش از پیش با بحران سپری کنند. از سوی دیگر، گاهی برخی از ویژگی­های شخصیتی، مانند سن، تحصیلات، محل سکونت و حتی جنسیت در اینترنت از بین می­رود، به عنوان نمونه، بسیاری از افرادی که در اتاق­های چت مشغول گفتگو با یکدیگر می­باشند. با مشخصیاتی غیرواقعی ظاهر شده و از زبان شخصیتی دروغین که از خود ساخته­اند و آن را به مخاطب یا مخاطبان خود معرفی کرده­اند، صحبت می­کنند و با این حال، چه تأثیراتی که همین شخصیتهای ناشناس بر یکدیگر دارند. از جمله نتایج بحران هویت نیز کم رنگ شدن علایق کاربران به وطن خویش است، که نتایج خطرناکی چون خیانت به کشور و خودکم بینی و وابستگی فرهنگی و شخصیتی به کشورهای بیگانه خواهد بود. یکی از ریشه­های وقوع جرایم امنیتی، وجود بحران هویت است که در جرایم جاسوسی و خیانت به کشور بیشتر رخ می­نماید.

۵-۳­­ انحرافات جنسی

·        از جمله آثار مخرّب جرایم رایانه­ ای، به ویژه جرایم مرتبط با محتوا (به قول قانون مجازات جرایم رایانه ای) به وجود آمدن انحرافات جنسی و اختلالات جنسی است. اینترنت به دلیل رویکرد آزاد اندیشی در روابط جنسی از سوی گردانندگان اصلی آن (یعنی غرب و به ویژه آمریکا) و نگرش تجاری نسبت به مسائل جنسی موجب پدید آمدن پدیده کثیفی به نام هرزه نگاری و هنر پلید شهوانی و رواج سرسام آور آن گردید، که مرزهای اخلاقی را درهم می­شکند و تهدیدی برای فرهنگ­ها، به ویژه فرهنگ­های دینی، چون فرهنگ اسلامی است.

اصولاً، پورنوگرافی به عنوان نمایش تصویری و یا کلامی، رفتارهای جنسی است که با هدف ارضای خواسته های جنسی دیگران تعریف می­شود. این گونه مطالب و تصاویر که در پی تحریک جنسی دیگران عرضه
می­گردد، معمولاً به ارضای غیرطبیعی جنسی مراجعه کنندگان آن می انجامد.

نکته دیگر اینکه رجوع به اینترنت برای دسترسی به مطالب مستهجن[۵]، صرفاً به افراد نابهنجار خلاصه نمی­شود و حجم قابل توجهی از مراجعان را افراد طبیعی تشکیل می­دهند. اصولاً اینترنت به جوی دامن زده که در سایه ویژگی های خاص خود به تدریج به شکل گیری ناهنجاری­های جنسی در کاربران خود می­انجامد و منشأ به وجود آمدن بسیاری از جرایم رایانه ای (به ویژه محتوایی) و مقمه­ای برای جرایم جنسی می­گردد.

 

۵-۴ دلایل رجوع مردم

       دلال رجوع و اقبال مردم به این گونه مطالب را در عرصه اینترنت می توان در این موارد خلاصه نمود:
   الف. گمنامی:

·        ناشناخته ماندن مراجعان در عرصه اینترنت، به نوعی اعتماد به نفس در افراد را دامن می زند و این حالت، نوعی رفتار غیرمسئولانه را در فرد شکل می­دهد. مراجعان درچنین شرایطی است که به خود اجازه
می­دهند تا برخلاف رفتارهای طبیعی به راحتی از دسترس زوج اینترنتی خود دور شوند و یا بلافاصله به فرد دیگری روی آورند. اصولاً در چنین فضایی است که فرد می­تواند در معرفی خود هرگونه که می­خواهد عمل کند و همین ویژگی، خود محرکی است تا کاربران اینترنتی به استفاده از هویت جعلی روی آورند و این را می­توان از جمله ویژگی­های فرهنگ فضای مجازی برشمرد، که این خود زمینه­ای برای ارتکاب جرایم فضای سایبر نیز هست.

ب. سهولت:

·        مطالب شهوانی و تصاویر سکسی به آسانی در دسترس همگان قرار دارند. عرضه گسترده این مطالب و وجود تعداد بی­شمار اتاق­های گفت­وگوی سکسی، هر کاربری را به داشتن اولین تجربه در این حوزه تحریک می­کند. یک زن یا شوهر کنجکاو به راحتی و دور از دیدگان همسرش وارد این فضاها می­شود و گفت وگوهای سکسی با دیگران را تجربه می­کند چنین سهولتی است که بسیاری را به تجربه رفتارهای ناهنجاری جنسی نه در فضای فیزیکی، بلکه در فضای مجازی هدایت می­کند. به ویژه اگر نظارت نهادهای مسئول در کشورها در این زمینه کم رنگ و ناتوان باشند.

ب. آثار اجتماعی و فرهنگی

         ۱- تزلزل در ارکان خانواده

   یکی از آثار جرایم مربوط به محتوا، همچون هرزه نگاری و ترویج مطالب مستهجن، تزلزل در روابط زناشویی است؛ چرا که از آثار هرزه نگاری اعتیاد جنسی است، که در جوامعی که اینترنت ارزان در اختیار افراد قرار دارد، شیوع بسیاری دارد. در این موارد زنان از همسران خود شکایت دارند که به ایشان         بی توجهی کرده و بیش از آنکه از بودن در کانون خانواده و در کنار همسر لذت ببرند از صرف وقت در اینتنت و فضای مجازی و لذت­های منحرف جنسی و غیر آن لذت می­برند. بخشی از عوامل طلاق در این قبیل کشورها اعتیاد به اینترنت، به ویژه اعتیاد جنسی مجازی است. کسانی که به خاطر سودی کثیف رو به ترویج تجارت جنسی مجازی آورده­اند و نهادهایی که بی تفاوت یا کم تفاوت از کنار این قبیل مسائل می­گذرند، خواسته یا ناخواسته یکی از مهم­ترین گروه­های اجتماعی؛ یعنی خانواده را رو به انحیاط و نابودی و یا حداقل ضعف می­کشانند. دیگر، زن و شوهر از کنار یکدیگر بودن کمتر لذت می­برند و بیشتر وقت خود را صرف لذت­های رنگارنگ، اما پلید در فضای مجازی می­کنند. در نتیجه محبت به عنوان رکن اصلی و اساسی خانواده روبه سستی می­رود. فرزندانی که در این محیط بار می­آیند، دچار انحراف اخلاقی شده و سلات روانی و روابط جنسی پاک از بین می­رود. از این روست که نتیجه اباحه گری جنسی به افزایش پدیده­هایی، مثل فرزندان تک والدینی، زنان و مردانی که تنها زندگی می­ کنند، بچه های نامشروع وغیره خواهد انجامید. بنابراین لزوم نظارت سخت گیرانه و دقیق در فضای مجازی از سوی نهادهای مسئول و والدین رخ می­نماید. وظیفه نهادهای فرهنگی نیز در فرهنگ سازی در جهت بهره ­برداری صحیح از اینترنت بسیار مهم و تأثیرگذار است.

 
۵-۵ کاهش امنیت و احساس آرامش، به ویژه در کاربران اینترنتی

       یکی از آثار جرایمی؛ از قبیل دسترسی غیرمجاز، شنود و دریافت غیرمجاز، جعل داده ها، تخریب و ایجاد اختلال در داده­ها، اختلال در سیستم، ممانعت از دستیابی، سرقت داده ها؛ کاهش امنیت شهروندان جامعه و به خطر افتادن حریم خصوصی ایشان است. شاید بعضی وقت­ها در مجاورات خصوصی، چیزی را بگوییم که امید داشته باشیم که خوانندگان آن را به فراموشی بسپارند یا چیزی را بنویسیم که بعدها از آن پشیمان گشته و امیدوار باشیم که خوانندگان برگه­های ما را در لابه لای دیگر برگه­های متعدّد و متفرق بایگانی خویش گم کنند و دیگر به خواندن آنها مبادرت نورزند؛ ولی فناوری اطلاعات به همه این امکان را می­دهد، که همه اطلاعات حال و گذشته را به
گونه­ای سامان مند بایگانی و ذخیره نموده و هر وقت که آن را لازم داشتند، فورا بیابند. از این جهت، اگر
حریم­خصوصی شما در زمان و مکانی خاص افشا گردد. امید نداشته باشید که کاربران رایانه­ها آن را فراموش کنند، چرا که فناوری اطلاعات این امکان را سلب کرده است. اینکه شما چه چیزهایی خریده­اید و از کجا آنها را تهیه کرده­اید، پولش را از کجا آورده­اید و چقدر به چه کسی اهدا کرده­اید و از چه کسی چه انتظاراتی دارید و با چه کسانی نامه پراکنی می­کنید، همه و همه در دنیای رایانه ای، درون بلندگوهایی پخش می­شود، که اوّلاً: امکان شنیدن آن برای همگان وجود دارد و ثانیاً: هرگز آوای مکرر و باقی آنها خاموش نمی­شود و همواره با هرعملیات الکترونیکی شما، بر حجم آنها اضافه می­شود.

امروزه حریم خصوصی اشخاص در معرض خطراتی است، که قبل از فناوری اطلاعات هرگز وجود نداشت، همان طور که قبل از پیدایش فناوری الکتریسیته هیچ کس درمعرض خطر برق گرفتی نبود، حال باید مواظب بود که توسعه فناوری، حریم خصوصی افراد را به آتش نکشد. اینکه چه کسانی در قبال این خطرات پیش آمده مسئولیت دارند؟ و یا با چه تدابیری باید این احساس عدم امنیت را کاهش داد؟ سؤال­هایی است که در این باره مطرح است. البته مقابله با جرایم رایانه ای و حفاظت دقیق از داده­ها، هم از طریق دولت و هم از طریق سازمان های خدمت رسان و هم از طریق خود افراد، در کاهش این ناامنی بسیار مؤثر خواهد بود. در این مسر کارشناسان واگذاری IP و استفاده از پروکسی[۶]، نصب دیوار آتشین، نصب ضد ویروس و ضد جاسوس اینترنت و کار فرهنگی را توصیه می­کنند.

۵-۶ کاهش علایق و ارزش های ملی نزد کاربر

     یکی از ویژگی­های اینترنت، جهانی بودن آن است، که با وجود فوایدی که دارد، اثرات مخربی نیز بر
فرهنگ­های ملی جوامع می­گذارد؛ چرا که کاربران با استفاده از اینترنت ضمن این که با زبان انگلیسی حاکم بر آن درگیر هستند، از زبان ملی خود دور می­شوند، به عنوان مثال در چت های اینترنتی، فارسی زبانان بیشتر از الفبای انگلیسی به جای الفبای فارسی استفاده می­کنند (که یکی از دلایل آن کمبود نرم افزارهای قدرتمند فارسی است). گسترش این کاربرد خود موجب تضعیف الفبای فارسی خواهد شد.

۵-۷تغییر هنجارهای فرهنگی

       با توجه به تفاوت هنجارها از جامعه­ای نسبت به جامعه دیگر، امکانات الکترونیکی از جمله فضای مجازی تبادل و تأثر فرهنگی را رونق می­دهد. در این بین فرهنگ­های ضعیف یا صاحبان فرهنگ­های قدرتمند، اما کم تلاش متأثر از فرهنگ مهاجم قرار خواهند گرفت. فرهنگ اسلامی نیز در این تبادل گرچه فرهنگی با پشتوانه است، اما در صورتی که مسلمین در شناخت و شناساندن آن نکوشند در برابر فرهنگ مهاجم غرب دچار التقاط و تغییر خواهند شد.

۵-۸ ناامنی مالی و سرمایه گذاری

       یکی از اساسی­ترین باورهای مورد قبول اغلب جوامع، مالکیت بر اموال است. در فضای مجازی، با مطرح شدن مال الکترونیکی، که به شکل پول الکترونیکی، داده­ها و اسناد با ارزش و غیره است، لزوم حفظ امنیت مالی و مراقبت از آن برعهده حکومت خواهد بود. از این رو یکی از آثار کلاهبرداری و سرقت الکترونیکی، ناامنی سرمایه گذاری درحوزه اموال الکترونیکی است.

۵-۹کم رنگ شدن ارزش های مترقی

       هرجامعه، صاحب ارزش­هایی است که ناشی از فرهنگ آن است، اما برخی ارزش­های مترقی در جوامع اسلامی است، که در اثر تأثیر از فرهنگ بی بندبار غرب در حال کم رنگ شدن است. ارزش­هایی مثل حیا و عفت زن، اهمیت داشتن شخصیت انسان نه جنسیت آن، قبح عریان نمایی بدن به ویژه شرمگاه وغیره که در نتیجه رواج استفاده از مطالب مستهجن و ملاک شدن بولالهوسی در روابط انسانی در حال کم رنگ شدن است. دین چابنر در مقاله­ای، چنین پیامدهایی را ناشی از رواج اباحه گری جنسی و هرزه نگاری دانسته و می­گوید: «مطالعات دقیق و گسترده­ای در طول این سال ها در این باره صورت نگرفته است، در نتیجه رواج بوالهوسی است که بلوتوث و ارسال تصاویر مستهجن در میان جوامع اسلامی رشد می­یابد، روابط آزاد دختر و پسر ترویج می­شود، کم پوشی و عریان پوشی در میهمانی­ ها و عروسی ها، به ویژه در میان جوانان گسترش می­یابد.

ج. آثار سیاسی(تزلزل در حاکمیت و اقتدار سیاسی)

   بارزترین ویژگی اینترنت، انباشت اطلاعات متنوع در آن است و این ویژگی آن را به بزرگ­ترین انبار اطلاعاتی جهان تبدیل کرده است، به نحوی که خوب و بد، حقّ و باطل به شیوه­های رنگارنگ به ارائه خواسته­ ها و دانسته­ های خود می­پردازند.

از این رو این کاربران هستند که در برابر حجم وسیعی از اطلاعات سردرگم می­مانند و باید انتخاب کنند. برخی بر این عقیده­اند که این آزادی اطلاعات گامی است در طریق دموکراسی؛ چرا که کاربران دسترسی به همه نوع اطلاعات دارند و لذا می­توانند از میان آنها، آنچه به نظرشان درست تر می­نماید، برگزینند و دنباله بهترین اندیشه در زمینه­های مختلف سیاسی، فرهنگی و غیره است. اما آیا کاربران در انتخاب اطلاعات آزادی کامل دارند؟ آیا اطلاعات همانگونه که هست در اختیار کاربران قرار می­گیرد، اینها سؤالاتی است که تأمّل در آن، نظر طرفداران آزادی اطلاعات را متزلزل می­کند. به عنوان نمونه وقتی یک کاربر بخواهد از طریق جستجوگرهای قدرتمندی، چون گوگل و یاهو به دنبال موضوعی، مثلاً درباره ایران (کلمه Iranرا تایپ کند) بگردد، آیا این موتورهای جستجو صادقانه مهم ترین و دقیق ترین اطلاعات را در این باره ارائه می­دهند؟ اما حقیقت جز این است، چرا که مطالعات نشان می­دهد، فضای حاکم بر اینترنت و ساختار تشکیل دهنده آن، همه براساس اهداف و سیاست­های گرداننده اصلی اینترنت؛ یعنی آمریکا و از طریق شرکت­های محوری، طرح ریزی شده است.

به عنوان نمونه می­توان به دو مورد اشاره کرد:

    ۱. وب سایت مشهور گوگل و بسیاری از موتورهای جستجوی مشهور اینترنت. براساس برخی از سیاست های سانسوری که در فوق به آن اشاره شد، اقدام به ارائه اطلاعاتی از پیش تعیین شده براساس کلید واژه­های کاربر   می­کنند، که معمولاً شمار زیادی از کاربران، این نتایج را که در ردیف­های اول تا ۵۰ نتایج جستجو قرار دارد، مورد استفاده نهایی خود قرار داده و استنباط های نهایی و برداشت های کلّی خود را براساس این موارد، کسب و معرفی می­کنند. به عنوان مثال کلید واژه هایی، مانند ایران، عراق، کره، هنگامی که در باکس جستجو تایپ شده و جستجو می­شود، در بالاترین فهرست نتایج جستجو، صفحات وبی نشان داده می­شود که به نوعی تعلّق مستقیم و یا غیرمستقیم آشکار به بخش های اطلاعاتی و امنیتی آمریکا دارد. مثلاً در مورد عراق، عراقی که از نگاه اسناد سازمان جاسوسی آمریکا و بخش­های اطلاع رسانی دیگر داخل و خارج از آمریکا مورد بررسی و مطالعه قرار گرفته است، به کاربران جستجوگر کلید واژه عراق، معرفی می­شود.

سرچشمه اصلی این امر تلاش گسترده آمریکائیان مبنی بر تسلّط بلامنازع بر شاهراه جهانی اطلاع­رسانی و ارائه تصویری از جهان براساس نگاه آمریکا و سیاست جهانی آن به هر شهرند دهکده جهانی است، که از طریق مکانی به نام اینترنت، جهان را زیرکاوش خود قرار می­دهند.

    ۲. از دیگر مواردی که می­توان از آن به عنوان نوعی از دیپلماسی انحصارطلبی آمریکا در اینترنت به شمار آورد و آن را زمینه ساز بستر شعار: «جهان یا اینترنت را از نگاه آمریکا بنگرید»، دانست، ایجاد پایگاه­های خبری متعدد در اینترنت توسط سازمان­هایی است که توسط ایالات متحده مورد حمایت معنوی و مادی قرار می­گیرند تا حجم قابل توجهی از اطلاعات خبری و رسانه­ای که در اینترنت منتشر و در اختیار اکثر کاربران شبکه در اقصی نقاط جهان قرار می­گیرد، به گونه­ای مرتبط با آنچه آن را می توان دیپلماسی انحصارطلبی رسانه­ای آمریکا خواند قرارگیرد. به عنوان مثال، شبکه اینترنتی ورلدنیوز، که دارای بیش از پانصد سایت اینترنتی خبری و اطلاعاتی به بیش از ۱۰ زبان زنده دنیا می­باشد و همواره اخبار منتشر شده توسط سایت­های خبری مختلف این شبکه عظیم خبری در فهرست های بالایی نتایج جستجو قرار می­گیرد، با روزآوری مرتب و مکرر خود و انتشار حجم قابل ملاحظه­ای از اخبار و اطلاعات متنوع در اینترنت، تفسیر خبری و اطلاعاتی خاصی را به کاربران وب ارائه می­کند که در ورای آن نوعی خط دهی مبتنی بر سایبر آمریکایی قرار دارد. نوعی نسخه پیچی خودخواهانه و انحصارطلبی برای فضای اطلاعاتی شناور در اینترنت که روزانه مورد استفاده حجم عظیمی از شهروندان دهکده جهانی قرار می­گیرد. به هر حال دیپلماسی نوین واشنگتن که بر محور اطلاعات، ارتباطات و تلاش برای مونوپول کردن این روند در رسانه­ای اثرگذار و فراگیر بنام اینترنت، بنیانگذاری شده است، بیش از پیش یافتن راه­های امنیتی مطمئن با ضریب اثرگذاری بیشتر و اثرپذیری مخرب کمتر را جستجو می­کند که در نهایت، راه اندازی پلیس اینترنتی به مرکزیت آمریکا و به اختیار درآوردن رسانه وب را در سال­های آینده هدف قرار داده است.

امری که شدیداً مغایر با اصول فراگیری است، که اینترنت را شاهراهی برای تسریع ارتباطات و انتشار بهینه و غیرسانسوری اطلاعات توسط هر شخص و در هر مکان با رعایت حقوق مادی و معنوی مربوط تصور می­کند. قطعاً هرکاربری که بداند برای وی برنامه­های از پیش تعیین شده­ای در رسانه سایبر تهیه شده و حقّ انتخاب و عمل بیشتر و بهتری را ندارد و همواره پلیسی مخفی و غیرتأیید شده توسط کشورهای حاضر در اینترنت، پست الکترونیک، وبلاگ، سایت اینترنتی و عملکردهای مختلف او را زیرنظر خواهد داشت، همواره دیسکانکت بودن را بر آنلاین بودن، ترجیح خواهد داد. همچنان­که می­دانیم، اطلاعات در تصمیم گیری­های سیاسی مردم بزگ ترین نقش را دارند، لذا اطلاعات انبوه در انباری به نام اینترنت می تواند نقش پررنگی در هدایت افکار عمومی و گزینش­های سیاسی کاربران داشته باشد. در این شرایط نحوه ارائه اطلاعات در انتخابات یک کشور بسیار تاثیرگذار خواهد بود و خواهد توانست در نحوه چینش مهره­های هیئت حاکمه کشورها مؤثر باشد. از این رو اینترنت می­تواند تهدیدی علیه حاکمیت کشورها باشد و با ارائه اطلاعات هدفمند و همسو با رسانه­های آمریکایی هرصدای مخالف دیدگاه­های آمریکا را منزوی و کم اثر کند. در نتیجه با کار هماهنگ رسانه­ای، انتخابات کشورها را به جهتی که آمریکا و همدستانش می­خواهند، سوق دهد. بدین سبب است که عمده کرده و برای مقابله با این روند تدابیری، چون فیلتر و مسدود کردن سایت­هایی که در جهت تزلزل حاکمیت ایشان اطلاعات ارائه می­کنند، اتخاذ می­نمایند.

به همین ترتیب تقریباً در تمام کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس، کنترل قوی دولتی بر محتوا و توزیع اطلاعات وجود دارد. این کنترل­ها به علل مذهبی، سیاسی و فشارهای داخلی صورت می­گیرد. روش اصلی کنترل اطلاعات الکترونیک در این کشورها انحصار مخابرات در شرکت­های دولت است. اسرائیل نیز در میان کشورهای خاورمیانه تلاش بسیاری در جهت دستیابی به امنیت کرد، تا آنجا که با صرف هزینه کلانی به تولید Checkpoint با پیشنیه و ریشه در کاربردهای نظامی – بعنوان یکی از قابل اطمینان ترین و پرفروش­ترین فایروال­های جهان که کشورهای عربی نیز به آن متکی هستند، در جهت سیاست­های اینترنتی خود اقدام کرد.

فصل ششم

راهکارهای پیشگیرانه برای جرائم رایانه ­ای

 ۶-۱جرائم رایانه ­ای و ­راهکارهای­ پیشگیرانه

     “جرایم رایانه ­ای”، جرائمی است وارداتی که با ورود کامپیوتر و استفاده از اینترنت در سطح گسترده در کشور رواج پیدا کرده است. از ورود اینترنت به کشور از سال­۱۳۷۰آغاز شد و در سال­۱۳۷۲به تکامل رسید. اما در این چند سال نبود قانونی مدون باعث گردید که  بسیاری از مجرمین رایانه ای از زیر مجازات فرار کنند وبه جرایم خود ادامه دهند و استناد آنها نیز به اصل برائت و اصل قانونی بودن جرم و مجازات بود که استناد درستی هم بود. با تصویب قانون جرایم رایانه ای (۱۳۸۸)، مفاهیم وجرایم تازه ای در حقوق کیفری ایران خلق شد که هریک نیازمند بررسی های دقیق وکارشناسانه می باشد. وقتی درخصوص فناوری بحث می شود، نمی توان رایانه را نادیده گرفت. رایانه هم خود بزرگ ترین فناوری عصر حاضر است و هم سایر فناوری های نوین یا به وسیله آن و یا بر بستر آن شکل می گیرند. حقوق کیفری نوین، امروزه با جرایم و مجرمان  رایانه ای طرف است . ماهیت و ویژگی این دسته از جرایم به نحوی اساسی با جرایم سنتی تفاوت دارد. امروزه، مجرمان  رایانه ای در مکان هایی به غیر از نقاطی که آثار و نتایج اعمال آنها ظاهر می شود، قرار دارند. در صورتی که کارایی قوانین جزایی موجود و متداول، منحصر به قلمرو خاصی است و به دلیل آنکه اجزای عنصر مادی کاملاً یا بعضاً تغییر یافته و برخی عناوین مجرمانه تازه هم به وجود آمده است، نمی توان مجرمان را با قوانین قبلی محاکمه کرد. جرایم اینترنتی و رایانه ای نوعی جرایم جدید می­باشد. طیف گسترده افعال مجرمانه ای که ذیل این مفهوم جا دارند و ماهیت متغیر آنها که ناشی از پیشرفت لحظه به لحظه فناوری اطلاعات و شیوه های سوءاستفاده از آن است ارائه تعریف جامع و مانع و خالی از مناقشه را مشکل و چه بسا غیرممکن می سازد؛ تا آنجا که در جدیدترین و جامع ترین سند بین المللی موجود در این زمینه (کنوانسیون جرایم سایبر ۲۰۰۱ بوداپست) تعریفی از این جرایم به عمل نیامده است. به نظر می­رسد کامل ترین تعریف این باشد: «هر جرمی که قانونگذار به صراحت رایانه را به منزله موضوع یا وسیله جرم جزء رکن مادی آن اعلام کرده باشد، یا عملاً رایانه به منزله موضوع یا وسیله ارتکاب یا وسیله ذخیره یا پردازش یا انتقال دلایل جرم در آن نقش داشته باشد». این تعریف هم علاوه بر جرایم ذکر شده در دو دسته قبل، جرایمی را نیز که صرفاً دلایل آنها یا اطلاعات مربوطه در رایانه ذخیره شده اند، به لحاظ تأمین بهتر اهداف تحقیق و تعقیب جرم با در نظر گرفتن قواعد خاص آیین دادرسی کیفری، جزء جرایم رایانه ای دانسته است.

۶-۲ نقش اشخاص حقیقی و حقوقی در جهت نظارت و پیشگیری از وقوع جرایم رایانه­ ای:

  • نقش دادستان برای پیشگیری از وقوع جرایم رایانه ­ای:
  • واقع بینانه باید در نظر داشت که استفاده از بسیاری اهرم های اعمال روش های پیشگیرانه در دسترس ما نیست ؛چرا که اساساً این فن آوری، یک فن آوری وارداتی است و ما در برابر جریان یک طرفه ای قرار گرفته ایم که از خیلی جهات دست ما را برای اعمال اراده بسته است، اما در عین حال از روش کنترل و نظارتی فیلترینگ می توان به عنوان یک اقدام پدافندی تا حدودی بازدارنده استفاده کرد، چنانچه بموجب مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی، شماره ۵۹ مورخ ۱۰دی سال ۸۱،کمیته ای تحت عنوان «کمیته تعیین مصادیق پایگاه های اطلاع رسانی رایانه ای غیرمجاز» برای بررسی و احراز مصادیق فعالیت های غیرمجاز در عرصه سایبر تشکیل تا اعمال فیلترینگ با توجه به جمیع جهات فرهنگی، امنیتی و غیره مورد بهره برداری قرار داده شود.

۲- نقش مردم در پیشگیری از وقوع جرایم رایانه ­ای:

  • مردم خودشان اطلاعات خود را در فضای مجازی فاش می کنند. به عبارتی اشخاصی هستند که از اینترنت اطلاع کافی ندارند و بدون اطلاع ، اقدام به چت کردن با افرادناآشنا می­نمایند. این اشخاص اطلاعات شخصی خودشان را در معرض دسترس این افراد قرار می­دهند. به این گونه که توسط افراد متخصص هک شده و اطلاعات شخصی شان در اختیار آنها قرار می­گیرد. همچنین گاهی اوقات اشخاص برای خرید یک محصول از یک سایت ، رمز عبور کارت شتاب خود را در اختیار متصدیان سایت قرار داده و سبب می­شوند که از کارت آنها پول برداشت شود که می­بایست پس از اقدام به پرداخت­های اینترنتی از جمله شهریه و قبوض، رمز خود را بر روی سیستم قرار نداده و یا حذف نماییم که مورد سوء استفاده دیگران قرار نگیرد.

   ۳ – نصب آنتی ویروس­ها و نرم افزارهایی که وظیفه حذف یا جلوگیری از ورود کرم­های اینترنتی دارند:

  • برای جلوگیری از دزدی اطلاعات، خیلی از ویروس­ ها و کرم­ های اینترنتی هنگامی که وارد کامپیوتر   می­شوند سیستم امنیتی را از کار می­اندازند و اقدام به دادن اطلاعات شخص دریافت کننده به شخص فرستنده ویروس می نمایند که از طریق آنتی ویروس­ ها و ضدکرم­های اینترنتی که به روز شده­اند
    می­توان از ورود آن ها و سرقت داده­ ها جلوگیری کرد.

۴- اقدامی که جدیداً توسط وزارت بازگانی صورت گرفته:

  • به منظور کنترل و نظارت بر روی سایت­های اینترنتی که در امور بازرگانی فعال بوده و خدمات اینترنتی به کاربران ارائه می­دهند ، جلساتی میان پلیس فتا و وزارت بازرگانی برگزار شد وشرکت­های ارائه دهنده خدمات اینترنتی و فعال در امور بازرگانی تحت نظارت پلیس قرار گرفته و ساماندهی شوند.

۵- ارتش سایبری ایران:

  • (هک کردن سایت­هایی که برخلاف قانون جرایم رایانه ای عمل می­کنند) نام ارتش سایبری ایران زمانی بر سر زبان ها افتاد که در اولین حمله سایت توئیتر را مورد حمله قرار داد و در پیامی که در سایت قرار داده بود، از حمایت از اغتشاش در ایران توسط توئیتر انتقاد کرده بود. در پیام هکرها آمده بود: «آمریکا فکرمی­کندکه دارد اینترنت را با دسترسی‎اش کنترل و مدیریت می‎کند، اما این طور نیست؛ این ما هستیم که اینترنت را با قدرت  کنترل و مدیریت می‎کنیم. بنابراین، سعی نکنید مردم ایران را تحریک کنید. ارتش سایبری ایران نامی است که افراد نامشخصی برای فعالیت های غیرمتعارف خود روی اینترنت به کار می برند. درباره این گروه اطلاعات چندانی در دسترس نیست، اما برخی منابع احتمال وابستگی آن به دولت ایران را مطرح کرده اند.

۶- هشدار:

     شما می­توانید با انجام چند دستورالعمل مؤثر، از رایانه خود در برابر تهدید­های سایبری محافظت کنید. پیروی از رهنمودهای ساده زیر کمک خواهد کرد تا خطر حمله را به حداقل برسانید.

مراقب ایمیل­هایی باشید که از شما اطلاعات شخصی می­خواهند. بسیار بعید است که بانک شما چنین اطلاعاتی را توسط ایمیل از شما بخواهد. اگر تردید دارید با آن تماس بگیرید تا موضوع را بررسی کنند.

در ایمیلی که از شما اطلاعات شخصی می­ خواهد، فرم مربوطه را پر نکنید. چنین اطلاعاتی را تنها با استفاده از یک سایت ایمن وارد کنید.

هر مورد مشکوکی را فوراً به بانک گزارش دهید.

هرگز از لینک­های داخل ایمیل برای بارگذاری یک صفحه وب استفاده نکنید. در عوض، آدرس اینترنتی را در مرورگر تایپ کنید.

کنترل کنید که آیا آنتی ویروس شما سایت­های فیشینگ را مسدود می­کند یا نه و آیا نوار ابزاری را نصب
می­کند که هنگام حملات شناخته شده فیشینگ، هشدار بدهد؟

به طور منظم حساب های بانکی خود (شامل کارت­های پیش پرداخت و اعتباری، لیست گردش مالی حساب بانکی و غیره) را کنترل کنید تا مطمئن شوید تراکنش ­های فهرست شده، قانونی و درست هستند.

مطمئن شوید که از آخرین نسخه مرورگر وب نصب شده در رایانه­ تان، استفاده می­کنید و هرگونه وصله امنیتی نصب شده است.

فصل هفتم

 جرایم­ رایانه­ ای درکشور

۷-۱جرایم رایانه­ ای مهم در کشور

     آمار کاربران اینترنتی ایران بیش از ۳۶ میلیون و ۵۰۰ هزار نفر است  ۲۶ میلیون نفر از کاربران اینترنتی کشور را جوانان تشکیل می دهند که بخش زیادی از آنها دانشجو هستند و در واقع ۲۲ درصد فضای اینترنتی کشور توسط دانشجویان استفاده می شود. سردار سید کمال هادیانفر رئیس پلیس فتا در حاشیه ششمین اجلاس معاونان فرهنگی و اجتماعی و نمایندگان وزیر در هیأت های نظارت بر تشکل های اسلامی دانشگاه ها که در شهر مشهد مقدس برگزار شد، با اشاره به اینکه فضای مجازی، فضای جدیدی است که به موازات فضای فیزیکی و واقعی شکل گرفته است، گفت: این فضا فرصت های بی نظیری را به بسیاری از کشورها می دهد و لیکن باید به آسیب های جنگ نرمی که از این فضا متوجه جامعه هست توجه شود، وی ادامه داد: دانشگاه ها باید در این عرصه فعال باشند و به شناسایی فرصت ها، تهدیدات وآسیب های این حوزه بپردازند، ۸ میلیون و ۵۰۰ هزار جرم اینترنتی در ۲۰ کشور جهان در سال ۲۰۰۹ به ثبت رسیده که یک میلیون و ۹۰۰ هزار مورد آن مربوط به کشور آمریکا است و کشور کره با ۱۶۴ هزار فقره جرم اینترنتی در رتبه چهارم جرایم اینترنتی قرار دارد. رئیس پلیس فتا به رشد ۳.۸ برابری آمار جرایم سایبری ایران در سال ۹۰ نسبت به سال ۸۹ اشاره کرد و گفت: در سال ۸۹ تعداد هزار و ۳۵ فقره جرم اینترنتی در ایران به ثبت رسید که این آمار در سال گذشته به چهار هزار مورد افزایش یافت. وی یادآورشد: در صورت ادامه روند کنونی رشد جرایم سایبری در ایران، میزان این جرایم در سال جاری به ۸ تا ۱۰هزار فقره افزایش می­یابد. وی ادامه داد:  چه بخواهیم و چه نخواهیم مردم وارد فضای مجازی می شوند و کسی نمی تواند از آن جلوگیری کند؛ هم اکنون استفاده از اینترنت در دنیا به عنوان یکی از حقوق بشر در سازمان ملل مطرح است.به اعتقاد وی باید به دنبال مدیریت فضای مجازی با آگاهی بر زوایای پنهان باشیم نه تقابل با این فضا چراکه با توجه به کاهش هزینه ها و سرعت انجام کار مجبور به استفاده از این فضا هستیم، رئیس پلیس فتا ادامه داد: ساختارهای کسب و کار سنتی با ساختار تجارت الکترونیک ۸ تا ۲۵ درصد صرفه جویی در پی دارد؛ در سال ۲۰۱۰، ۳ هزار و ۷۵۰ میلیارد چرخش فناوری در قالب ۱۲.۸ تریلیون دلار سهم تجارت صورت گرفت.

۷-۲درآمدهای ناشی از جرایم سایبری

     وی (سردار هادیانفر) درآمدهای ناشی از جرایم سایبری را ۳۸۸ میلیارد دلار و تفاوت ۸ تا ۲۵ درصدی تجارت الکترونیک را ۱۰۵ میلیارد دلار دانست و افزود: کشورها مجبورند که به این سمت گام بردارند؛ کشورهای توسعه یافته به جهت انتقال ساختارها و بستر ها شتابان تر به این سمت می روند به همین جهت از آسیب پذیری بعدی آن در امان نیستند. هادیانفر افزود: کشورهای در حال توسعه مانند ایران به جهت تهدیدات زیاد فضای سایبری سعی کرده با حوصله وارد این فضا شود، برهمین اساس خیلی از کشورهای دیگر در استفاده از این فناوری عقب تر است. وی درخصوص وضعیت دانشگاه ها در استفاده از فضای مجازی تصریح کرد: دانشگاه ها هنوز هم حضورشان در فضای مجازی کم است و خیلی جای کار دارند؛ البته پلیس نیز وظیفه دارد به دانشجویان آسیب ها، چالش ها، تهدیدات و جرایم را بشناساند تا آسیب ها کاهش یابد.

۷-۳جرایم­ بانکی بیشترین آمار جرایم رایانه ­ای درکشور

     وی در خصوص بیشترین جرایم اینترنتی درکشور گفت: ۴۸.۵ درصد از جرائم برداشت از حساب بانکی است که این به جهت بی موالاتی مالکین در نگهداری رمزهایشان، سوء استفاده اینترنتی از حساب هایشان یا نفوذ هکر به شبکه بانکی و برداشت پول بوده است. هتک حیثیت دومین جرم اینترنتی در کشور است که هادیانفر نمونه آن را ارائه اطلاعات غلط از اساتید دانشگاه، دزدیدن عکس ها با استفاده از ایمیل های ایجاد شده و انتشار آن در سایت ها دانست. رئیس پلیس فتا کلاهبرداری اینترنتی با استفاده از فیشینگ و فارمینگ را سومین جرم سایبری در کشور تلقی کرد و در توضیح فیشینگ باید گفت: پایه فیشینگ در آنطرف مرزها بسته شده است.

۷-۴آلوده ­ترین استان­ های کشور در ضمینه ارسال بدافزار

شکل ۷-۱

آلوده­ ترین استان­های ارسال کننده بد افزار اینترنتی در کل کشور

دراین میان استان آذریجان شرقی با بیشترین (۵۰درصد) و استان چهارمحال بختیاری و البرز و ایلام با کمترین میزان (۱ درصد) جزء کمترین و بیشترین ارسال کننده­ های آدرس ­های بدافزار در ایران به شمار میروند.

فصل هشتم

سوالات مهم در زمینه جرایم رایانه­ ای­

 ۸-۱سوالات ذیل از جمله مهمترین مسائل مربوط به جرایم رایانه است:

   ۱- منظور از جرم دسترسی غیرمجاز چیست؟ 

       بر اساس قانون اشاره شده هرکس به طور غیرمجاز به داده ها یا سامانه های رایانه ای یا مخابراتی که به وسیله تدابیر امنیتی حفاظت  شده  است دسترسی یابد، مرتکب دسترسی غیر مجاز محسوب می­شود. در برخی جرایم مثل کلاهبرداری یا جعل مجازات ماموران دولتی تشدید می­شود در جرایم رایانه ای نیز همینطور است و چنانچه مأموران دولتی که مسئول حفظ داده های سری مقرر در ماده (۳) قانون جرایم رایانه ای یا سامانه های مربوط هستند و به آنها آموزش لازم داده شده است یا داده ها یا سامانه های مذکور در اختیار آنها قرار گرفته است بر اثر بی احتیاطی، بی مبالاتی یا عدم رعایت تدابیر امنیتی موجب دسترسی اشخاص فاقد صلاحیت به داده ها، حامل­های داده یا سامانه های مذکور شوند مجازات شدیدتری خواهند داشت.

۲-مجازات جرم دسترسی غیرمجاز چیست؟ 

       بر اساس قانون اشاره شده مرتکب دسترسی غیر مجاز به حبس از نود و یک روز تا یک سال یا جزای نقدی از پنج میلیون (۵.۰۰۰.۰۰۰) ریال تا بیست میلیون (۲۰.۰۰۰.۰۰۰) ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهدشد.

  • منظور از شنود غیرمجاز چیست؟

       بر اساس قانون اشاره شده هر کس به طور غیرمجاز محتوای در حال انتقال ارتباطات غیرعمومی در سامانه  های رایانه ای یا مخابراتی یا امواج الکترومغناطیسی یا نوری را شنود کند، مرتکب شنود غیرمجاز تلقی
می­شود.

  • مجازات جرم شنود غیرمجاز چیست ؟

مرتکب جرم شنود غیرمجاز به حبس از شش ماه تا دو سال یا جزای نقدی از ده میلیون (۱۰.۰۰۰.۰۰۰) ریال تا چهل میلیون (۴۰.۰۰۰.۰۰۰) ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهدشد.

۵-جاسوس رایانه ای کیست ؟

       هرکس به طور غیرمجاز نسبت به داده های سری درحال انتقال یا ذخیره شده در سامانه های رایانه ای یا مخابراتی یا حاملهای داده مرتکب اعمال زیر شود جاسوس رایانه ای تلقی می گردد.

۶- مصداق اول جاسوس رایانه­ ای؟

       کسی که به داده ها یا تحصیل آنها یا شنود محتوای سری در حال انتقال دسترسی پیدا کند.

۷- مصداق دوم جاسوس رایانه­ ای؟ 

       کسی که داده های ر برای اشخاص فاقد صلاحیت در دسترس قراردهد.

۸- مصداق سوم جاسوس رایانه­ ای؟ 

     کسی که داده های برای دولت، سازمان، شرکت یا گروه بیگانه یا عاملان آنها افشاء یا در دسترس قرار دهد.

۹- مجازات­های جاسوس رایانه­ ای چه خواهد بود؟

    الف) مجازات مصداق اول جاسوس رایانه ­ای عبارت است از:

          بیست میلیون (۲۰.۰۰۰.۰۰۰) ریال تا شصت میلیون (۶۰.۰۰۰.۰۰۰) ریال یا هر دو مجازات.

    ب) مجازات مصداق دوم جاسوس رایانه­ ای عبارت است از حبس از دو تا ده سال

   ج) مجازات مصداق سوم جاسوس رایانه ای عبارت است از حبس از پنج تا پانزده سال

۱-۸ تشدید مجازات ماموران دولتی در این جرایم 

     در برخی جرایم مثل کلاهبرداری یا جعل مجازات ماموران دولتی تشدید می­شود در جرایم رایانه ای نیز همینطور است و چنانچه مأموران دولتی که مسئول حفظ داده های سری مقرر در ماده (۳) این قانون یا سامانه های مربوط هستند و به آنها آموزش لازم داده شده است یا داده ها یا سامانه های مذکور در اختیار آنها قرار گرفته است بر اثر بی احتیاطی، بی مبالاتی یا عدم رعایت تدابیر امنیتی موجب دسترسی اشخاص فاقد صلاحیت به داده ها، حامل­های داده یا سامانه های مذکور شوند مجازات شدیدتری خواهند داشت.

*قانون جرایم رایانه­ ای:

   بر اساس ماده ۵ قانون جرایم رایانه­ ای این اشخاص به مجازات زیر محکوم می­شوند:

  • حبس­ از۹۱ روز تا ۲ سال یا جزای نقدی از پنج میلیون (۵.۰۰۰.۰۰۰) ریال تا چهل میلیون (۴۰.۰۰۰.۰۰۰) ریال یا هر دو مجازات. بعلاوه این اشخاص به انفصال از خدمت از شش ماه تا دو سال نیز محکوم خواهندشد.

 نتیجه گیری

       جرایم­ رایانه­ ای یکی از پدیده­ های نوظهوری ­است که گرچه برخی از جرایم آن شباهت­هایی با جرایم سنتی دارد، اما تفاوت­هایی در روش و ماهیت و نوع­ جرم دارد که از لحاظ جرم­شناسی و کیفرشناسی و حقوق کیفری پژوهش­های نوی را می­طلبد. جرایم­رایانه ای به ­دلیل تأثیرات ناگواری که برجامعه­اطلاعاتی وکاربران دارد، برخورد جدی­تری را از سوی دولت مردان سیاسی و قضایی می­طلبد. نظارت و فیلترکردن دقیق تر و جدی­تری، چه برای جلوگیری از آسیب امنیتی و چه آسیب­های فرهنگی را می­طلبد.

حقوق ایران در زمینه جرایم­ رایانه ای گرچه تلاش های مفیدی داشته، ولی همنان نیاز به کار و پژوهش در زمینه ابعاد مختلف آن دارد. ضمن اینکه در عرصه قانونگذاری کاستی­هایی نیز وجود دارد که امید است با تصویب قانون مجازات جرایم رایانه ای که سال­هاست در فراموشخانه مجلس مورد بی مهری است، گامی در این راه برداشته شود متخصصان معتقدند جرم جاسوسی  رایانه ای، با شدت و پیچیدگی بیشتری در سطح وسیع جهانی ادامه پیدا خواهد کرد). رفته رفته جاسوسی اینترنتی به عنوان ابزاری برای حصول برتری در رقابت بی پایان کشورها در زمینه های صنعتی، اقتصادی، نظامی  وغیره تبدیل خواهد شد وکشورهای بیشتری وارد صحنه بازارکار  رایانه ای می شوند. این جنگی است که در آن نیازی به استفاده از پیاده نظام، هواپیما جنگنده و موشک نیست. کلید موفقیت در این جنگ اطلاعات است، عوامل جاسوسی  رایانه ای و اینترنتی نقش پیاده نظام این جنگ پسامدرن را بازی می کنند.

در حال حاضر با عنایت به پیشرفت های لحظه ای در عرصه رایانه و فضای سایبر ضرورت آموزش  بیش از پیش مشخص شده و برای اجرای یک سیاست کیفری مؤثر جهت پیشگیری از جرایم  رایانه ای به خصوص جاسوسی رایانه­ ای و اینترنتی، این آموزش ها باید در مقاطع مختلف زمانی تکرار و روزآمد شوند.

*آموزش هایی برای کشف جرایم رایانه­ ای:

۱- از آنجاکه پلیس به عنوان ضابط دادگستری وظیفه کشف جرایم را بر عهده دارد، در کنار آموزش قضات وسایر مقدمات قضایی، آموزش پلیس نیز باید در سرفصل برنامه ریزی ها قرار گیرد.

۲-آموزش های عمومی  در سطح کارمندان دولت و نظامیان.

۳- تا حد ممکن عدم ذخیره سازی داده ها و اطلاعات طبقه بندی شده به شبکه های  رایانه ای به خصوص شبکه جهانی اینترنت.

۵- تشکیل هرچه سریع تر مراجع تخصصی قضایی وپلیس با عنایت به الزام قانونی ماده ۳۰ ق.ج. رو تقویت آنها.

۶- مسدود کردن درگاه های رایانه های حساس در ادارات به عنوان راهکاری سریع وکم هزینه و در عین حال مؤثر. در این روش تمامی  درگاه های سیستم های  رایانه ای از قبیل درایورها، پورت های USB وغیره از طریق سرور (شبکه) بسته شده و به این ترتیب کاربر رایانه نمی تواند هیچ داده و اطلاعاتی را وارد رایانه کرده و یا از آن خارج کند. در این حالت کاربر تنها به داده های مجازی که از سوی مسئولان و به منظور انجام وظیفه روی سیستم او قرار داده شده، دسترسی خواهد داشت. اما واقعیت این است که مبارزه و کشف اینگونه جرایم کاری بس دشوار است، چرا که به واسطه ویژگی­های فضای مجازی که ظرفیت سوء استفاده از آن را بالا می برد. ویژگی­هایی؛ چون بدون مرز بودن فضای مجازی، کم هزینگی و پرثمری و پایین بودن احتمال دستگیری یا مجازات، امکان وارد آوردن خسارات بالا بدون آسیب جسمانی مجرم، آسان بودن تهیه و امکانات و عوامل مورد نیاز جرم، بازتاب جهانی موفقیت، به ویژه در ملات تروریستی و مکتوم ماندن شکست، امکان هماهنگی یکدیگر در جرایم سازمان یافته، امکان جذب حامی و همکار برای ارتکاب جرم از سراسر جهان بدون حضور فیزیکی، امکان جذب منابع مالی و پول­شویی آسان تر و هرگونه انجام فعالیت­های مالی الکترونیکی در جهت اهداف مجرمانه و غیره.

جدول راهکارهای ایران و کشورهای دیگر برای مقابله با جرائم رایانه ای:

نام کشور راهکار مقابله
آمریکا کنترل کاربران اینترنتی خود از طریق جاسوسی
(
در سطح جهانی)
انگلیس شورای امنیت و مقابله با جرایم اینترنتی

(اعزام بالن به آسمان و تجهیز این بالن­ها به تجهیزات کنترل کننده ارتباطی)ایران پلیس فتا و ستاد مبارزه با جرائم اینترنتی

جدول ۸-۱

گفتنی است که به غیر از ایران هم تلفن و هم اینترنت کاربران توسط استخدام هکرهای حرفه­­ای با نفوذ به اطلاعات شخصی کاربران و کنترل و بررسی روزمره کارهای کاربران در ایترنت از برخی جرائم رایانه ای جلوگیری می­کنند ولی اینکار نقض حقوق بشریت است و خود به نوعی بدتر از جرم رایانه ای است.

منابع

۱- عاطفه زاهدی “قوانین ومقررات ناظر بر جرایم رایانه ای(اینترنتی)”.

۲- گروه علمی موسسه آموزش عالی آزاد چتر دانش.ناشر,آراسبز.نوبت وسال چاپ,اول-۱۳۹۱″مجموعه قوانین ومقررات کاربردی جزایی”

۳- رضوی.محمد.(جرایم سایبری ونقش پلیس در پیشگیری ازاین جرایم وکشف آنها)فصل نامه دانش انتظامی.سالن نهم.ش یک.قانون جرایم سایبری مصوب ۱۳۸۸

۴- پلیس فتا – نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران

[۱]: policing cybercrime BY: petter Gottschalk for www.bookboon.com

[۱] Phishing

[۲] PIN

[۳] Cyber stalking

[۴] کنوانسیون جرایم رایانه ای

[۵] Obscenity

[۶] Proxy

 برگرفته از سایت collegeprozheh.ir

مطالعه بیشتر