قواعد اساسی در تنظیم قراردادهای انفورماتیک-قسمت۱

مقدمه

امروزه قراردادهای بزرگ انفورماتیک روبه ازدیاد است. نظر به پیچیدگی سیستم مورد عمل دیگر این امکان برای سازندگان، متخصصان، شرکت های انفورماتیک، شرکت های مشاوره یا پدید آورندگان وجود ندارد که به تنهایی یک پروژه را اجرا نمایند. پیچیدگی پروژه ها وجود تخصص های مختلفی را ایجاب می کند که یک بنگاه به تنهایی قادر به انجام آن نیست. از این رو اشکال مختلف مشارکت بین بنگاه ها مطرح می شود که آشنایی با آنها برای کارفرما ضروری است:
در پیمانکاری جزء فقط مقاطعه کار (پیمان کار اصلی) با کارفرما طرف قرارداد است و به تنهایی در مقابل او مسئولیت دارد. در هم پیمانی تمام افراد طرف قرارداد در مقابل کارفرما مسئولند. انواع مختلف شرکت ها از جمله شرکت های سهامی با توانایی های توسعه یافته و ترکیبی ایجاد می شود. در گروه بندی منافع اقتصادی، بنگاه ها ضمن حفظ استقلالشان از یک نظام حقوقی خاص دارای تشریفات کمتر نسبت به شرکت ها در راستای منافع مشترک پیروی می کنند.

قواعد اساسی لازم الاجرا قبل از انعقاد قرارداد

 برای این که یک قرارداد منعقد شود، کافیست توافق در خصوص موضوع و قیمت وجود داشته باشد. در طول دوره پیش قراردادی یعنی دوره مباحثات و تمهیدات قرارداد انفورماتیک، مقاطعه کار باید کارفرما را از مسائل زیر آگاه نماید:

  • مختصات راه حل پیشنهادی
  • ویژگی های فنی
  • محدوده راه حل ارائه شده
  • رفع ابهام از نیازهای کارفرما در صورت ضرورت
  • مشکلات (تنگناهای) استفاده از سیستم
  • مقتضیات محیطی سیستم
  • هر مشکلی که در مرحله راه اندازی سیستم ممکن است ایجاد شود

همچنین کارفرما باید:

  • نهایت تلاش برای شناسایی مقاطعه کار را انجام دهد، ازجمله تخصص، توان مالی و غیره
  • از کلیه مختصات سیستم مطلع شود تا بتواند در کمال آگاهی انتخاب نماید
  • از مقاطعه کار اطلاعات تکمیلی بخواهد
  • راه حل پیشنهادی مقاطعه کار را با سیستم های رقیب مقایسه کند
  • اطلاعات منتشر شده در مجلات تخصصی را بخواند
  • در صورت نیاز از راهنمایی های یک مشاور بهره گیرد
  • از سایر خدمات طرف قرارداد کسب اطلاع کند
  • تقاضا کند که طرز کار سیستم نمایش داده شود و غیره

دفترچه دستورالعمل و مختصات

مکانیزه کردن یک شرکت یا یک بخش خدماتی تصمیم بسیار مهمی است. انتخاب فنی سیستم، هزینه ها و تبعات وسیعی در بر دارد که به دشواری قابل اندازه گیری است. اولین اقدام در این مسیر، توصیف نیازها به شکلی واقع گرایانه و دقیق است. کارفرما باید کلیه اقدامات لازم برای تحلیل این نیازها را به عمل آورد. در صورت عدم توان داخلی از خدمات مشاور بهره گیری نماید. مهمترین سند برای شکل دادن این نیازها، تهیه دفترچه دستورالعمل است. دفترچه دستورالعمل سندی است که تمایلات و خواسته های کارفرما را بیان می نماید و حداقل باید دارای نکات زیر باشد:

  • نیازهای فعلی کارفرما
  • اهداف مورد نظر
  • ابزار فنی و انسانی موجود برای اجرای سیستم
  • مهلت های پیش بینی شده برای اجرای پروژه
  • تحولات آتی

دفترچه پیشنهاد سندی است که مقاطعه کار، شروط و پیشنهادات خود را بر اساس دفترچه دستورالعمل کارفرما بیان می دارد و نهایتا دفترچه مختصات سندی است شامل دفترچه دستورالعمل و دفترچه پیشنهاد که به امضا طرفین رسیده و در آینده ضمیمه قرارداد می گردد.

قوانین اساسی قراردادها

مسئولیت مدنی دارای جنبه عمومی است و نمی توان توسط قرارداد خلاف آن توافق کرد.

  • قراردادهای خصوصی نسبت به کسانی که آن را منعقد نموده اند در صورتی که مخالف صریح قانون نباشد نافذ است.
  • رعایت حقوق مصرف کننده، از جمله مجازات تقلب در فروش کالا، درج شروط تحمیلی در قرارداد، قیمت و شرایط نامناسب فروش، عدم ارائه خدمات پس از فروش و غیره.
  • رعایت قوانین و مقررات اداری کشور و ترجیحا خصوصی دستگاه در قرارداد با بخش دولتی.

شروط تحمیلی در قرارداد

فسخ یک جانبه قرارداد که اجازه ختم قرارداد را به یکی از طرفین بدون داشتن عذر موجه و اخطار قبلی می دهد.

  • غیر قابل استناد نمودن مستندات و اطلاعات ارائه شده در زمان قبل و حین انعقاد قرارداد توسط مقاطعه کار.
  • معاف نمودن مقاطعه کار از ارائه خدمات مشاوره به کارفرما.
  • معاف نمودن کارفرما از همکاری با مقاطعه کار.
  • منتفی نمودن خدمات و پشتیبانی در مورد نرم افزارها و مستندات آنها.
  • منتفی نمودن مسئولیت ناشی از نتایج مضر استفاده از محصول، خدمات و پشتیبانی مقاطعه کار.

شرایط اعتبار قراردادها

  • رضای طرفین
  • اهلیت طرفین
  • مشروع بودن طرفین جهت قرارداد
  • مشخص بودن موضوع قرارداد
  • در مورد قراردادهای انفورماتیک به واسطه منافع اقتصادی موضوع این قراردادها و تفاوت در توانمندی فنی کارفرما و مقاطعه کار تهیه دفترچه مختصات توصیه می شود.
بنابراین طرفین قرارداد جاهل به قانون شناخته نمی شوند.

اجزای عمومی و اختصاصی قراردادهای انفورماتیک

  • تشخیص هویت طرفین، شامل عنوان دقیق، نوع شرکت، آدرس، شماره ثبت شرکت، میزان سرمایه شرکت، نام و عنوان یا مسئولیت نمایندگان و غیره.
  • مقدمه، قبل از متن قرارداد برای توضیح مفاد قرارداد، تاریخچه و دلیل وجود قرارداد بکار می رود. باید دقت داشت که مقدمه همان اعتباری را دارد که سایر بندهای قرارداد دارند.
  • تعاریف، برای تعریف کردن برخی از اصطلاحات قرارداد که نیاز به تبیین و تعریف دارند.
  • اسناد قراردادی، که در صورت وجود ضروری است فهرستی از آنها به همراه رابطه قراردادی بین اسناد مختلف و ارزشی که طرفین قرارداد برای آنها قائلند به همراه این اسناد ضمیمه قرارداد گردد.
  • موضوع قرارداد: ماهیت و توصیف حقوقی عملیاتی را که اجرای آنها مورد نظر طرفین است و محدوده حقوق و تکالیف هر یک از آنها را مشخص می کند. باید کاملا روشن بیان گردد به نحوی که برای کلیه افراد ذینفع در عملیات قرارداد فهمیده شود. از جمله قراردادهای
      • مطالعات انفورماتیک (عموما برای نیازسنجی، تجزیه و تحلیل و طراحی جامع بکار می رود)
      • تولید نرم افزار سفارشی (عموما برای نرم افزارهای ویژه بکار می رود)
      • استفاده از بسته نرم افزاری (عموما برای نرم افزارهای عمومی بکار می رود)
      • پشتیبانی نرم افزار (برای نرم افزارهای خریداری یا تولید شده بکار می رود)
      • نگهداری سخت افزار (برای سخت افزارهای موجود بکار می رود)
  • محل جغرافیایی، عمدتا برای قراردادهای پشتیبانی نرم افزار یا نگهداری سخت افزار بکار می رود و در آن سایت کاری مشخص می گردد.
  • تعهدات طرفین قرارداد، شامل تعهدات اساسی هر یک از طرفین قرارداد به طور متمرکز بوده هر چند که در شروط مختلفی از قرارداد به آنها اشاره شده باشد، از جمله در قراردادهای انفورماتیک می توان به تعهدات زیر اشاره نمود:
  • تعهد وسیله/نتیجه که مقاطعه کار را مکلف می سازد برای نیل به یک نتیجه معین، بهترین وسایل ممکن را بکار گیرد.
  • تعهد مشاوره/همکاری که مقاطعه کار را مکلف می نماید اطلاعات مورد نیاز کارفرما را در اختیارش قرارداده به نحوی که کارفرما در کمال آگاهی بتواند تصمیم بگیرد. در این زمینه کارفرما نیز ملزم به همکاری است.
  • مدت قرارداد، فسخ آن و فرس ماژور، شامل مدت قرارداد در قراردادهای با مدت معین، شرایط تمدید قرارداد در صورت لزوم، دلایل فسخ، مدت پیش آگاهی از فسخ، نتایج فسخ و فرس ماژور. (موضوع فسخ عمدتا در قراردادهای با مدت نامعین مطرح می گردد)
  • قیمت، نحوه پرداخت و خسارت تاخیر، شامل مبلغ قرارداد، چگونگی کسر کسورات قانونی، زمان های پرداخت و مبلغ پرداختی، وسیله پرداخت(چک، واریز مستقیم وغیره)، نحوه محاسبه خسارات دیرکرد و در صورت نیاز مشخصات بانکی گیرنده. (عموما خسارات غیر مستقیم مستقل از خسارات مستقیم و به صورت درصدی از کل مبلغ قرارداد محاسبه می گردد)
  • مالکیت مطالعاتی و فکری: در قراردادهای انفورماتیک تعیین مالکیت مطالعاتی و فکری برای طرفین قرارداد اساسی است و می تواند بر سایر جنبه های قرارداد خصوصا شرایط مالی، مسئولیت ها و ضمانت تاثیر بگذارد. (عموما مالکیت مطالعاتی متعلق به مقاطعه کار و مالکیت فکری متعلق به کارفرما است)
  • ضمانت، شامل ضمانت در صورت شبیه سازی محصول توسط مقاطعه کار، ضمانت عیوب پنهان، ضمانت انطباق محصول با مختصات پیش بینی شده در قرارداد و غیره. (عموما در قالب ضمانت حسن انجام کار و به صورت درصدی از مبلغ قرارداد تعیین می گردد)
  • عدم رقابت و عدم درخواست کارکنان، مقاطعه کار و کارفرما متعهد می گردند معاملات خاصی را انجام ندهند، سعی در استخدام و بکارگیری کارکنان یکدیگر ننمایند و غیره.
  • مقررات عمومی، شامل روش حل دعاوی، قانون حاکم به قرارداد، حل مسالمت آمیز دعاوی، چگونگی تفسیر عناوین، تمامیت قرارداد، محل اقامت، استقلال شروط و غیره.
  • نمایندگان و امضاها، که باید توسط اشخاص حقیقی از طرف خود یا به نمایندگی از طرف کارفرما و مقاطعه کار (در صورتی که اشخاص حقوقی باشند) و اختیارات لازم برای متعهد ساختن شرکت را برخوردارند، صورت گیرد.
  • تاریخ شروع قرارداد، که می تواند تاریخ امضا قرارداد، ابلاغ قرارداد یا غیره باشد که در متن قرارداد باید به آن اشاره گردد.
  • تغییرات در متن قرارداد، که باید اجازه، سطح و نحوه انجام آن در متن قرارداد مشخص گردد.

همچنین تهیه فهرست موضوعات، تدوین طرح و نقشه قرارداد، قرائت آن را آسان می نماید.

گردآوری و تدوین : شهاب فرهودی

مطالعه بیشتر